Hacettepe Üniversitesi Hidrojeoloji Mühendisliği Programı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ekmekçi, yağışların afete dönüşmesini yalnızca iklim koşullarıyla açıklamanın yeterli olmadığını belirtti. Şehirleşme, altyapı ve arazi kullanımının da etkili olduğunu söyleyen Ekmekçi, beton ve asfaltla kaplanan yüzeylerin yağmur suyunun hızla derelere ulaşmasına neden olduğunu anlattı.
Son günlerde artan yağışlara ilişkin değerlendirmede bulunan Ekmekçi, doğaya uygun olmayan kentleşmenin ve yanlış planlamanın rolüne dikkat çekerek, "Planlamamızda dere yataklarına yapılaşma izni verilirse, taşkın ovaları iskana açılırsa bu iklimsel olay afete dönüşüyor ve bunun tek sorumlusu bizler, insanlar oluyoruz" dedi.
YAĞIŞ KISA SÜREDE DÜŞÜYOR, SU DERE YATAKLARINDA TOPLANIYOR
Ekmekçi, geçmişte yıl içine yayılan yağışların önemli bir bölümünün artık birkaç gün, hatta birkaç saat içinde düşebildiğini söyledi. Yağış şiddeti toprağın suyu süzdürme kapasitesini aştığında suyun bir kısmının yüzeyden aktığını, böylece daha fazla suyun daha hızlı biçimde dere yataklarında toplanarak taşkın pikini oluşturduğunu belirtti.
Toplam yağış miktarı değişmese bile yağışın zamana dağılımının önem taşıdığını vurgulayan Ekmekçi, "Daha kısa sürelerde daha büyük miktarlarda yağış düşüyor. Daha uzun süren kuraklıklar söz konusu olabiliyor" diye konuştu. Bitkilerin çiçeklenme dönemlerindeki değişimin de mevsimsel kaymaya işaret ettiğini belirten Ekmekçi, kısa süreli ve yüksek şiddetli yağışların kullanılabilir su kaynağı oluşturma potansiyelinin azaldığını ifade etti.
BİR DERECELİK ARTIŞ NEM KAPASİTESİNİ ETKİLİYOR
İklim değişikliği ile şiddetli yağışlar arasındaki fiziksel bağlantının iklim bilimciler tarafından ortaya konulduğunu söyleyen Ekmekçi, atmosferdeki sıcaklığın bir derece artmasının nem taşıma kapasitesini yüzde 7–8 artırdığını belirtti. Bunun yoğun ve şiddetli yağışlara neden olabildiğini, küresel gözlemlerin de bu bağlantıyı doğruladığını kaydetti.
Ekmekçi, sıcaklık artışıyla birlikte kısa süreli şiddetli yağışlar ve uzun kuraklıklar gibi aşırı olayların artmasının beklendiğini, bu durumun geleceğe ilişkin öngörüleri zorlaştırdığını söyledi.
"ERKEN UYARI SİSTEMLERİNİN KURULMASI GEREKİYOR"
Taşkın riskine karşı alınması gereken önlemleri de sıralayan Ekmekçi, yağışların farklı tekerrür süreleri dikkate alınarak mevcut yapılaşmanın kademeli biçimde taşınması gerektiğini belirtti. Kentlerdeki drenaj sistemlerinin gelecekte oluşabilecek yağış şiddetine göre yeniden tasarlanmasını ve havza ölçeğindeki taşkın risk haritalarının güncellenmesini önerdi.
Ekmekçi, "Mutlaka erken uyarı sistemlerinin kurulması gerekiyor" dedi. Bu sistemlerin başarısı için doğru planlama, doğayla uyumlu kentleşme ve maruziyetin dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Uyarılan halkın ne yapacağını bilmesinin de önemli olduğunu belirterek uzmanlar tarafından verilecek eğitimin gerekliliğine dikkat çekti.
Emisyonların azaltılmasının önemini de vurgulayan Ekmekçi, bu kapsamda COP31 ve 2053 hedeflerini önemli gördüğünü ifade etti.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.