Çocukluk çağında kanser nasıl belirtiler gösteriyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

Nadir görülmesine rağmen, kanser İngiltere'de 15 yaş altı çocuklarda hastalık kaynaklı ölümlerin başlıca nedeni durumunda. Ancak ebeveynlerin yalnızca üçte birinden azı belirtiler konusunda bilinçli olduklarını söylüyor.

Cancer Research UK'ye göre, her yıl 0-14 yaş arası yaklaşık 1900 çocuğa kanser teşhisi konuluyor.

Şu anda hastalığı remisyon aşamasında (belirtilerin büyük ölçüde azalması) olan 13 yaşındaki Amelia Carroll'a geçen yıl akut miyeloid lösemi (AML) teşhisi konmuştu.

Annesi Gemma, ilk belirtilerin kolayca gözden kaçabildiğini söylüyor.

Amelia'nın hafif egzersizden sonra nefes nefese kaldığını ve çok çabuk yorulduğunu anlatıyor. Bunların formsuzluğa ve okul sonrası yorgunluğa bağlandığını söylüyor.

Vücudunda morluklar oluşmaya başlayınca annesi bir şeylerin yolunda gitmediğini anlamış ve 10 gün içinde Amelia'ya lösemi teşhisi konmuş.

Nelere dikkat etmeliyiz?

Çocuk onkoloğu Profesör Bob Phillips, ebeveynlerin devam eden, kötüleşen veya büyüyen belirtilere dikkat etmesinin çok önemli olduğunu söylüyor.

• Husiler'den Riyad havalimanına bir saldırı daha, ölü sayısı 14'e çıktı
• İsrail tartışması Türkiye-Azerbaycan ilişkilerini nasıl etkiliyor?
• Rusya NATO ülkelerine saldırabilir mi?
• 'Giyotinle kesilmiş gibi bir baş': Deniz Göktaş gösterisindeki dev heykelle ilgili ne söyledi?

Haberin sonu

Aşağıdaki durumlarda bir doktora başvurulması öneriliyor:

• Aşırı yorgunluk
• Solgun görünme
• Açıklanamayan morluklar
• Zamanla büyüyen veya geçmeyen ve büyümeye devam eden şişlikler ve yumrular

Çocuklarda kanser, yetişkinlere göre çok daha hızlı gelişir; bunun temel nedeni çocukların büyüme sürecidir.

Birleşik Krallık'daki doktorlar, eğer bir çocukta geçmeyen üç semptom varsa veya bir doktor üç kez görünmüşse ya da üç haftadır açıklanamayan semptomları varsa detaylı incelemeye sevk ediyor.

Bununla birlikte, 1970'lerden bu yana hayatta kalma oranlarının önemli ölçüde arttı ve her 10 çocuktan sekizi teşhisten sonra beş ila 10 yıl veya daha fazla süre hayatta kalıyor.

Gemma'nın anlattığına göre, Amelia'nın kanser yolculuğu, hiç beklemediği bir anda ortaya çıkan tek bir kırmızı morlukla başladı.

Üç gün sonra, her iki bacağının da kaval kemiklerinde morluklar oluşmuştu; bu morluklar ağrılıydı ve şişmişti.

"Rutin bir kontrol için göz doktoruna gitmiştik ve orada kızımın bazı kılcal damarlarının patladığını fark ettiler ama nedenini anlayamadılar" diyor.

10 gün içinde doktorlar Amelia'nın hangi lösemi türüne yakalandığını teşhis ettiler ve tedaviye başlanması için hastaneye yatırıldı.

Anne kızıyla aralarındaki konuşmayı anlattı:

"Teşhisin doğrulandığı gün onu karşıma oturttum ve bana 'Kanser mi oldum?' diye sordu, ben de 'Evet, oldun' dedim. Bana ölüp ölmeyeceğini sordu."

"'Hayır' dedim. 'Ellerinden gelen her şeyi yapıyorlar ve bir tedavi planları var'"

Amelia şu anda remisyonda, üç ayda bir düzenli kemik iliği ve kan testlerinden geçiyor ve okula geri döndü.

Çocuk onkoloğu Profesör Bob Phillips, İngiltere'de çocukluk çağı kanserlerinde hayatta kalma oranlarının %80'in üzerinde olduğunu ancak daha hızlı teşhisin tedavinin ağırlığını azaltacağını söylüyor.

'Farkındalık yaratmak istiyor'

Profesör Phillips, "İngiltere genelinde, kanser teşhisi konulan çocukların yaklaşık yarısına teşhis iki hafta içinde konuluyor" diyor.

"Aslında hızlı ama diğer yarısının ilk belirtilerden itibaren teşhis konulması için 16, 18, 20, 25 hafta beklemesini istemiyoruz" diye devam ediyor.

İngiliz Tıp Dergisi'ne (BMJ) göre, Cancer Research UK'nin verilerine göre, İngiltere'de her yıl 400 binden fazla yeni kanser vakası teşhis ediliyor ve bunların sadece %54'üne hedeflenen süre içinde teşhis konuluyor. İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi'nin (NHS) hedeflediği süre 28 gün.

Her yıl ek olarak 2.300 genç ve genç yetişkin (15-24 yaş arası) bu tanıyı alıyor.

Lynsey Swinscoe, 13 yaşında yumuşak doku kanserinden hayatını kaybeden Jake'in annesi. Jake'e Temmuz 2023'te üçüncü evre, füzyon pozitif alveoler rabdomiyosarkom teşhisi kondu.

Teşhis konulmadan önce, Jake'in ilk belirtileri olan burun tıkanıklığı ve göz sulanması saman nezlesine bağlanmış, okuldan sonra uyuyakalmasının ise dönem sonu yorgunluğundan kaynaklandığı düşünülmüştü.

Lynsey, "Ancak burun köprüsünde şişlik oluşmaya başlayınca, onu doktora götürmemiz gerektiğini düşündük" diyor.

"Ama o noktada yorgunluk ve saman nezlesi belirtilerinin birbiriyle ilişkili olduğunu gerçekten düşünmedik."

Jake'in burnunda ve burun boşluğunda bir kitle bulundu ve kendisine yumuşak doku sarkomu teşhisi konuldu. Dokuz seans kemoterapi ve proton tedavisi gördü.

Kemoterapi nedeniyle nöbet geçiren ve kendini çok kötü hisseden Jake, tedaviye devam etmeme kararı aldı.

26 Nisan 2024'te, 14. doğum gününden sadece iki hafta önce, evinde hayatını kaybetti.

Lynsey, oğlunun ölümüyle ilgili şunları söylüyor:

"Bence Jake'le ilgili en önemli şey, ölümden korkmamasıydı. Ölüm ve ölümün nasıl bir his olabileceği hakkında çok konuştuk ve onun korktuğu tek şey şuydu: 'İnsanlar beni hatırlayacak mı? Yoksa herkes beni unutacak mı?'

"Bunu yapmamın sebebi, insanların Jake'in kim olduğunu, ne kadar inanılmaz biri olduğunu bilmelerini sağlamak ve farkındalık yaratmak."

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.