Afetlerin kader olmadığına vurgu yapan İstinye Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fahri Erenel, depremin yalnızca jeolojik değil; sosyal, ekonomik ve yönetsel boyutları olan çok katmanlı bir mesele olduğuna dikkat çekerken, “Depreme Disiplinlerarası Bakış” kitabıyla risk ve kriz yönetim süreçlerine akademik ve toplumsal katkı sunmayı hedeflediklerini belirtti.
Afetin hemen her türlüsüne maruz kalan ülkemizde depremin kapladığı alan, etkilediği nüfus, meydana gelişi sırasında ve sonrasında yarattığı etkilerin önceliğini koruduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Erenel, kitabı okuyacak olanların depremin birçok boyutunu bir arada görerek özellikle risk yönetim sürecinde deprem okuryazarlığı bilincinin artmasına ve bu suretle devletin çalışmalarına katkı sağlamayı hedeflediklerini ifade etti.
Kitabı okuyacakların; öncelikle depremin bir kader olmadığını göreceklerini belirten Erenel, “Depremin risk ve kriz yönetim süreçlerinde nelerle karşılaşabilecekleri, ne tür tedbirler alabileceklerini ve nasıl hazırlanmaları gerektiği konusunda farkındalık oluşabilecektir. Deprem dahil afetlere birçok disiplin açısından hazırlanılması gerektiğini görebileceklerdir. Deprem hazırlık eğitim programlarında düzenlemeler yapılabilecektir” dedi.
Yapılması gerekenlerle ilgili de bilgi veren Erenel, “Depreme hazırlığın birçok disiplini ilgilendiren boyutu bulunmaktadır. Bu çalışmaların daha kapsayıcı olması ve daha geniş kitlelere yayılacak olması özellikle risk yönetimi sürecinin başarısını artırabilecektir. Sık tekrar ve uygulamalarla bilinçli bir alışkanlık haline getirilirse deprem anında doğru hareket tarzı uygulama olasılığı daha yüksek olacaktır. Tatbikatları gerçekçi senaryolara dayalı olarak tüm vatandaşlarımızın katılımıyla gerçekleştirmek planların başarı oranını arttıracak ve büyük yol kat etmemizi sağlayabilecektir” diye konuştu.
KADER DEĞİL Afetlerin toplumlar için kader olmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Erenel, şöyle devam etti: “Afetleri veya afetlerin verebileceği büyük zararlı önlemede çok başarılı adımlar atmış birçok ülke var. 9.5 büyüklük ile dünya tarihinin en şiddetli depremlerden birini yaşayan Şili bu afetten çıkardığı dersle depremle ilgili eğitimlerini artmış, alınacak tedbirleri detaylarıyla planlanmış ve gerçekçi senaryolarla tatbikatlar gerçekleştirerek bir sonraki 8.5 büyüklüğündeki depremden asgari düzeyde zararla etkilenmiştir. Afetler toplumlar için asla kader değildir. Afetlere hazırlıkta gerçekçi olmanın, çağa, iklime ve coğrafyaya göre senaryo çizerek tatbikat yapmanın ve elbette eğitimlerde sürekliliği sağlamanın önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.”
“Deprem anında merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmayın”
MERDİVENDEN UZAK DURUN Vatandaşların deprem anında panik yapmamaları gerektiğini hatırlatan Prof. Dr. Erenel, şunları söyledi: “Günlük yaşam içinde deprem farklı alanlarda/konumlarda yakalanabiliriz. Evimizde yakalandığımız zaman panik yapmamak gerekir. Sağlam sandalyelerle desteklenmiş masa altına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelerek veya uzanarak kendinize hayat üçgeni oluşturun. Başınızı iki elinizin arasına alarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb.) malzeme ile koruyun. Sarsıntı geçene dek bekleyin. Merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmayın. Sarsıntı bitene kadar içeride kalın, ancak sarsıntı bitince dışarı çıkmak güvenlidir. Sarsıntı sırasında binayı terk etmeye çalışmayın. Balkona çıkmayın. Balkonlardan ya da pencerelerden atlamayın. Asansör kullanmayın. Merdivenlere koşmayın. Unutmayınız bir düdük bir lamba sizi hayata bağlayacaktır. Yıkıntı altında kalınması halinde paniklemeden durumunuzu kontrol ediniz. Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatınızı riske atacak hareketlere kalkışmayınız.”
Her büyük depremden sonra mutlaka artçı depremlerin olacağını, artçı depremlerin zaman içerisinde seyrekleşip büyüklüklerinin de azalacağına da değinen Ekenel, “Evinizi veya binanızı terk ederken kıymetli eşyalarınızı, kalın giyecek, battaniye gibi eşyaları yanınıza alınız, ayakkabılarınızı giyin, biraz yiyecek ve içme suyu temin edin. Cep telefonlarını gereksiz yere kullanmayın. Deprem öldürmez, ihmal öldürür. Yaşanan can ve mal kaybı çoğunlukla hazırlıksızlık ve ihmallerden kaynaklanır” diyerek, toplumların depreme karşı yeterli önlem almadıkları, binaların güvenliğini sağlamadıkları veya acil durum planları yapmadıkları takdirde, depremin yarattığı zararın artacağına ifade etti.
