PAYAS SOKOLLU KÜLLİYESİ

İstanbul – Halep – Şam – Hicaz yolu üzerinde, Hac ve İpek Yolu kervanlarının kesiştiği noktada yer alan bir menzil külliyesidir. Dönemin Sadrazamı Sokollu Mehmet Pasa tarafından 1574 yılında Mimar Başı Mimar Sinan’a yaptırılan külliye, Türk – İslam Mimarisi’nin en güzel ve en güzide eserlerinden birisidir.

Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” dediği Edirne Selimiye Camii ile eş zamanlı olması sebebiyle, bu nadide eserin onun mimarlık birikiminin bir özetidir. Payas, İpek Yolu ile Halep’e gelen malların denize ulaştığı bir liman olarak, Kıbrıs ve Akdeniz ülkelerine sevk edildiği yer idi. Külliye bu güzergahı kullanan Hacı Kervanları ile ticaret kervanlarının, limanın ve askeri birliklerin emniyetini sağlamak ve konaklamalarını karşılamak amacıyla II. Selim’in saltanat döneminde inşa edilmiş, Anadolu'nun en büyük külliyesidir.

Külliye, 13.000 m2 lık bir alana oturmuştur, Külliye’yi oluşturan ana omurga kuzey-güney doğrultusunda 48 dükkanlık ‘’Arasta’’dır. Arasta doğusundan,‘’Han’’, ’’Tabhane’’, ’’İmaret’e açılırken, batısından ise medrese içinde bulunan‘’Cami’’, ’’Sübyan Mektebi’’ ve ‘’Kale’’ye açılmaktadır. Yine arasta içerisinden ulaştığımız batı kanadında bulunan ‘’Çifte Hamam’’ ise külliye’nin yapı grubunu tamamlayıcı bölümüdür. Arasta’nın tam ortasında bulanan ‘’Dua Kubbesi’’ bütün yapıları kuzey-güney ve doğu-batı ekseninde birleştiren yapı öğesi olmuştur.

Külliyenin günümüze kadar sağlam olarak kalan kitabenin çevirisinde:

“Alemin kendisi ile övündüğü ve güzel ahlak sahibi Süleyman’ın oğlu Sultan Selim’in veziri; Bu fani dünyanın geçici olduğunu anladı ve bayrağının daimi olamadığını ve bu dünyanın mihnetlerde bir cehennem olduğunu görerek; Allah rızası için bu hanı yapıp vakfetti ve böylece daha dünyada iken ahiretini mamur eyledi. Allah bu emsalsiz hayrı kabul ede, doğrusu bu ki böyle hayrı herkese nasip etmez. Bu eserin sahibi tarih düşürüp dedi: ben Allah rızası için bu hanı yolcularına vakfettim.928H./1574M.(ebcet hesabı ile)

Top