Zihinsel bulanıklığın arkasındaki neden

Vücudumuzun enerji santrali olarak bilinen tiroid bezi sadece metabolizmamızı değil, beynimizin çalışma hızını da yönetiyor... 

Hormon seviyesi biraz düştüğünde veya yükseldiğinde, beyin hücrelerinin enerji üretimi bozuluyor ve ortaya o meşhur “beyin sisi” çıkıyor. Tiroid hastalıklarının beyin sisinin önemli nedenlerinden biri olduğuna dikkat çeken Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya  Uludüz  şu bilgileri paylaştı:

Beyin sisi nedir?

Kişinin düşünme, odaklanma, hatırlama ve karar verme süreçlerinde yavaşlama veya zorlanma yaşamasıyla kendini gösteren zihinsel bir bulanıklık durumudur. 

Tiroid beynin elektriği gibidir

Tiroid bezi, boynun ön kısmında kelebek şeklinde, sadece 20-25 gram ağırlığında bir organ. Küçük ama etkisi devasa. Ürettiği T3 ve T4 hormonları ile şu görevleri üstleniyor:

- Hücrelerin enerji üretimini düzenlemek.

- Metabolizma hızını ayarlamak

- Vücut ısısını dengelemek

- Beynin bilgiyi işleme hızını belirlemek

- Sinir sistemi  gelişimini desteklemek

Yani tiroid hormonları, beynin elektriği gibidir. Elektrik az gelirse beyin yavaşlar, fazla gelirse devreler aşırı ısınır.

Yavaş çalışan tiroid beyni de yavaşlatıyor

Beyin sisi ile en sık ilişkilendirilen durum hipotiroidi yani tiroid hormonunun yetersiz olmasıdır. Hipotiroidide tablo şöyledir: Metabolizma frene basar. Beyin hücreleri yeterli enerjiyi üretemez. Sonuç olarak bilgi

işleme süresi uzar. Hastaların en sık tarif ettiği şikayetler:

- Zihinsel yavaşlama, sanki düşünceler balçıkta ilerliyor gibi

- Odaklanma güçlüğü, bir konuya uzun süre kendini verememe

- Unutkanlık hissi, eşyaların yerini unutma, isimleri hatırlayamama

- Sürekli yorgunluk, yeterli uykuya rağmen dinlenememe

- Motivasyon düşüklüğü, isteksizlik.

Birçok kişi bu belirtileri depresyon veya tükenmişlik sanıyor, oysa altta yatan neden basit bir hormon eksikliği olabiliyor.

Hızlı çalıştığında da odağı dağıtıyor

Hipertiroidide ise hormon fazla salgılanıyor. Bu kez sinir sistemi sürekli alarm durumunda kalıyor. Beyin uyarıldığı için yoruluyor ve odak sistemi çöküyor. İşte belirtileri:

- Huzursuzluk ve iç sıkıntısı

- Dikkat dağınıklığı

- Zihinsel gerginlik

- Konsantrasyon zorluğu

- Uykuya dalamama ve uyku bölünmeleri

Nasıl anlaşılır? 

Tiroid hastalıkları bazen çok sinsi ilerler. Boyunda şişlik, kilo alma-verme gibi klasik belirtiler olmadan sadece zihinsel performans düşüşüyle kendini gösterebilir.Bu yüzden zihinsel bulanıklığı değerlendirmede TSH ve Tiroid Antikorları (Anti-TPO, Anti-TG) kan testleri büyük önem taşır.

Tedaviyle berraklık geri gelir mi?

En çok merak edilen soru budur. Cevabı genellikle ‘Evet’tir.. Tiroid hormonları ilaç tedavisiyle normal seviyelerine getirildiğinde birçok hastada tablo belirgin şekilde düzelir. Kişi bunu “sanki kafamın içindeki sis kalktı” diye tarif eder.

Ancak şu da unutulmamalı ki, zihinsel bulanıklığın tek nedeni her zaman tiroid değildir. Uyku apnesi, kronik stres, anksiyete, B12, D vitamini ve demir eksiklikleri, insülin direnci gibi metabolik sorunlar da aynı tabloyu yaratabilir. Bu nedenle en doğru yaklaşım, zihinsel performans düşüşünü sadece yorgunluk olarak etiketlememektir.