Zayıflama iğnelerini çok küçük dozlarda yapmak güvenli mi?

Bobbi Parker-Hall, 30 yılı aşkın bir süre kişisel antrenör olarak çalışıp vücut geliştirme yarışmalarına katıldı. İnce ve fit bir görünümü vardı.

ABD'nin Oregon eyaletinde yaşayan 68 yaşındaki kadın, kilo verme iğnelerine ihtiyaç duyacak biri gibi görünmüyor.

Ancak Parker-Hall 60'lı yaşlarının ortalarına geldiğinde, sadece fazla bulduğu 2,2 kiloyu vermekte bile zorlandığını fark etti.

"Vücudumda bir şeyler değişmişti" diyor.

"Muhtemelen yaşlanma ve menopozdan kaynaklanıyordu" diye anlatıyor.

Parker-Hall, kilo verme amaçlı iğnelerle yapılan "mikro dozlama" yöntemini denemeye karar verdi. Bu yöntem, Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi ilaçların genellikle önerilen dozların altında, çok küçük miktarlarda alınmasını öngören bir sosyal medya trendi.

Ancak uzmanlar, mikro dozlama yönteminin güvenliği konusunda çok az araştırma yapıldığını, kilo verme ilaçlarının her zaman tıbbi gözetim altında kullanılması gerektiğini belirtiyor.

• Zayıflama iğneleri ve ilaçları neden hızlı çözüm değil?
• Zayıflama iğnelerini bırakanlar neler yaşıyor?

Parker-Hall'ın kilosu genellikle 62,14 kg civarındaydı, ancak 67 yaşında, tüm çabalarına rağmen, kilosunu 64,4 kg'ın altına indiremedi.

• İstanbul'da bazı ilçelerde '1985'den bu yana' en çok yağış kaydedildi
• Başörtüsü protestoları Aliyev hükümeti için tehdit mi?
• Azerbaycan'daki 'başörtüsü yasağıyla' ilgili neler biliniyor, Türkiye'de tepkiler ne oldu?
• Trump: Erdoğan Husiler konusunda 'istediğimi yapacaktır'

Haberin sonu

Podcastlerde mikro dozlama hakkında yapılan tartışmaları dinledikten sonra, doktora danışmadan internet üzerinden Ozempic satın aldı.

Standart dozun küçük bir kısmını enjekte etmeye başladı ve deneme yanılma yoluyla dozu ayarladı.

"Çok gergindim" diyor ve devam ediyor:

"Bu yüzden kendi kendime 'Çok küçükten başlayacağım' dedim."

Parker-Hall, çok yüksek doz aldıktan sonra iştahının çok azaldığını, yemek yiyemediğini ve dozunu tekrar azaltmak zorunda kaldığını söylüyor.

İğneler sayesinde diyet ve egzersizle vermekte zorluk yaşadığı az miktardaki kiloyu verebildiğini söylüyor.

GLP-1'ler nasıl çalışır?

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre, dünya genelinde yaklaşık 100 milyon insan glukagon benzeri peptid-1 reseptör agonistleri veya GLP-1'ler olarak bilinen bir ilaç sınıfını kullanıyor.

Zayıflama ilaçları, vücutta üretilen ve kan şekeri seviyelerini ve iştahı düzenleyen doğal bir hormon olan GLP-1'i taklit ederek işliyor.

Başlangıçta tip 2 diyabeti tedavi etmek için geliştirilen bu ilaçlar, günümüzde kilo vermek için reçeteli yazılıyor ve iştahı bastırarak etki gösteriyor.

İngiltere, ABD, Hindistan ve Brezilya da dahil dünyanın birçok ülkesinde, kilo verme enjeksiyonları genellikle yalnızca vücut kitle indeksi 30 veya üzeri veriliyor.

Yüksek tansiyon gibi kiloya bağlı bir sağlık sorunu varsa da BMI 27 veya üzeri yetişkinlere reçete ediliyor.

İlaçların yazılmasına yönelik rehberler ülkeden ülkeye sıkılaşabiliyor.

Örneğin, İngiltere'de Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) rehberleri, Mounjaro reçetesi için en az 35'lik vücut kitle indeksi ve ilgili bir sağlık sorununu şart koşuyor. Bazı etnik gruplar için daha düşük eşikler bulunuyor.

GLP-1'ler genellikle düşük bir başlangıç dozunda reçete ediliyor ve toleransı artırmak için doz kademeli olarak yükseltiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre yan etkiler arasında mide bulantısı, kusma, ishal ve kabızlık yer alabiilyor.

Gallup anketine göre, ABD'de yetişkinlerin % 11'i kilo vermek amacıyla bu ilaçları kullandığını belirtiyor. Bu oran 2024'te % 3'tü.

İnsanlar neden mikro dozlama yapıyor?

Mikro doz kullananların tam sayısını bilmek zor. Çünkü birçok kişi bunu tıbbi gözetim olmadan ve özel kliniklerden ve internetten temin ederek yapıyor.

Sağlık takibi uygulaması Evidation'ın 2026 yılında ABD'de enjeksiyon yoluyla GLP-1 ilacı kullanan sekiz binden fazla kişi üzerinde yaptığı bir araştırmaya göre katılımcıların % 15'i mikro dozlama denemişti veya deniyordu.

Sosyal medyada paylaşılan videolarda bazıları, mide bulantısı, kusma ve kabızlık gibi hoş olmayan yan etkilerden kaçınmak için mikro doz ilaç kullandıklarını söylüyor.

Kimileri ise ilaçların kullanım süresini uzatarak para tasarrufu yapmaya çalıştıklarını veya "yemekle ilgili sürekli, rahatsız edici veya tekrarlayan düşünceler" olan "yemek gürültüsünü" azaltmaya yardımcı olduğunu söylüyor.

Ancak uzmanlar, kilo verme iğnelerinin talimatlar dışında kullanımının birçok bilinmeyen yönü olduğunu belirtiyor.

North Carolina Üniversitesi'nde endokrinoloji alanında klinik eczacı Anne Kome, "Bunları güvenlik ve etkinlik açısından incelenmemiş veya değerlendirilmemiş bir şekilde kullanıyoruz" diyor.

Riskler neler?

klinik eczacı Anne Kome'ye göre, bazı kullanıcılar internetteki dozaj kılavuzlarına güveniyor veya enjeksiyon kalemlerindeki tıklamayı sayıyor.

"Biri yanlış hesaplama yaparsa, bu, hata riskini potansiyel olarak artırabilir" diyor.

Bu şekilde ilaç çok fazla alınabilir ve bu da şiddetli mide bulantısı, kusma ve susuz kalmaya yol açabilir.

Bir diğer endişe ise kontaminasyon.

Kome'ye göre, insanlar tek kullanımlık şişelerden tekrar tekrar küçük dozlar çektiklerinde veya enjeksiyon kalemlerini daha uzun süre kullanmak için kullanım ömrünün ötesine geçtiklerinde, bakterilerin sıvı ilacın içine girme ve enfeksiyona yol açma riski artırıyor.

Ozempic ve Wegovy'yi üreten Novo Nordisk ve Mounjaro'yu üreten Eli Lilly, ürünlerinin onaylanmış dozaj talimatlarında değişiklik yapılmasını desteklemediklerini açıkladılar.

İlaçların kendileriyle ilgili de sorular var.

İngiltere, ABD ve Avrupa'daki sağlık kurumları, GLP-1'ler ile akut pankreatit (pankreasın ani iltihaplanması ve şiddetli mide ve sırt ağrısına neden olan bir rahatsızlık) arasında olası bir bağlantıyı araştırıyor.

Ancak araştırmacılar, çok küçük dozların alınmasının bu riskleri değiştirip değiştirmediğini henüz bilmiyorlar.

Mikro dozlama gerçekten işe yarıyor mu?

Klinik eczacı Anne Kome, daha küçük dozlarla ilişkili "çeşitli varsayımsal faydalar" olduğunu söylüyor.

Kendi kliniğinde, özellikle yan etkilerle mücadele eden hastalar için bu yaklaşımı bazen kullandığını söylüyor.

"Daha düşük dozlarla başlayıp kademeli olarak hedef dozlara doğru artırarak ilacın toleransını iyileştirmeye yardımcı olabilir. Ayrıca ekonomik erişilebilirliğe de katkı sağlayabilir" diyor.

Ancak doktorlar, bir sağlık uzmanının gözetiminde doz ayarlamanın, herhangi bir denetim olmadan kendi başınıza mikro dozlama yapmaktan çok farklı olduğu konusunda uyarıyor.

GLP-1 ilaçlarının kilo vermenin ötesinde kalp, beyin ve böbrek sağlığı da dahil olmak üzere faydaları olup olmadığına dair ilgi de giderek artıyor.

Ancak Kome'ye göre, yerleşik tedavi rejimlerini kullanan çalışmalardan elde edilen bulguların çok daha küçük dozlar alanlar için de geçerli olup olmadığı henüz bilinmiyor.

"Mikro dozlamanın ne gibi faydalar sağlayabileceğini daha iyi anlamamız için geleceğe yönelik çalışmaların yapılması gerçekten çok önemli" diye de ekliyor.

Haberin sonu

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.