Yörüngeden dönen Starship roketi ilk kez fırlatma rampasında tutuldu: SpaceX ne amaçlıyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

SpaceX, 22 buçuk saat süren bir uçuşun ardından dev Starship roketinin üst bölümünü ilk kez başarıyla yakaladı.

Roket Dünya'ya geri döndü ve fırlatma kulesinin yakınında havada asılı kaldı. Daha sonra şirketin "chopsticks" (yemek çubuğu) lakabını verdiği mekanik kollar roketi sabitledi.

Şirket, roketin alt bölümünü de yakalamayı umuyordu ancak bu plan Cuma günkü fırlatmadan birkaç dakika sonra iptal edildi.

SpaceX, Starship'in her iki bölümünü de güvenilir şekilde geri kazanabilmek zorunda. Böylece roketi tekrar tekrar uçurabilecek ve maliyetleri önemli ölçüde düşürebilecek.

Roketlerin yeryüzünde geri tutulmasıyla hedeflenen de bu.

Roket Texas'ın Boca Chica bölgesindeki Starbase fırlatma sahasına geri dönerken, uçuşu takip eden SpaceX çalışanlarından yüksek tezahüratlar yükseldi.

Bu, Starship'in 15'inci test uçuşu ve roketin her iki bölümünün de tamamen geri kazanılmasının hedeflendiği ilk test oldu. SpaceX, Starship'in üst ve alt bölümlerini tamamen yeniden kullanılabilir hale getirmek istiyor.

• Yeni Parti'nin ilk kurultayı: 160 kişiye çıkarılan PM'de kimler var?
• Bir Başkadır'ın ikinci sezonu bize ne anlatıyor?
• Dünya'nın yeni bir 'mini ay'ı var
• İspanya gerçekten bir 'öpüşme ülkesi' mi?

Haberin sonu

124 metre yüksekliğindeki roket, Cuma günü yerel saatle 16.47'de (TSİ 22.47) Teksas'ın Boca Chica bölgesindeki Starbase fırlatma sahasından başarıyla havalandı.

Plan, roketin alt kısmı olan Super Heavy iticisini geri dönüşünde altı buçuk dakika sonra yakalamaktı.

Ancak itici, otomatik bir iptal sistemi devreye soktu ve bunun yerine okyanusa yöneldi. Deniz yüzeyinin üzerinde bir süre asılı kaldıktan sonra patladı.

Elon Musk daha sonra X'te yaptığı paylaşımda, iticinin "yakıtının biraz azaldığını" söyledi.

Haberin sonu

Roketin üst bölümü ise uzaya yolculuğunu sürdürdü ve yüksek hızlı internet sağlayan Starlink takımyıldızının bir parçasını oluşturan 26 uyduyu yörüngeye bıraktı.

Roketin üst kademesi, Dünya etrafında 14 tur tamamladıktan sonra fırlatma kulesine geri döndü.

SpaceX, daha önceki üç test uçuşunda Super Heavy iticisini yakalamayı başarmıştı.

Ancak roketin üst kademesinin "chopsticks" tarafından yakalandığı ilk sefer bu oldu.

SpaceX, uçuş öncesinde bu bölümü yalnızca uzaydayken aracın durumunu dikkatle değerlendirdikten sonra yakalamayı deneyeceğini söylemişti.

Herhangi bir sorun tespit edilmesi halinde, roketin üst kısmı da iticide olduğu gibi okyanusa indirilecekti.

Tamamen yeniden kullanılabilir bir roket inşa etmek, SpaceX'in uzun süredir hedeflediği bir amaç.

Şirket, 2015 yılında Falcon 9 iticisini dikey olarak indirerek bir roket bölümünü bu şekilde indirmeyi başaran ilk şirket olmuştu.

Falcon 9 roketleri artık yılda 100'den fazla kez uçuyor ve roketin alt bölümünü yeniden kullanabilme kabiliyeti fırlatma maliyetlerini büyük ölçüde düşürüyor.

Royal Aeronautical Society Başkanı Prof Malcolm Macdonald, Starship'in tamamının indirilebilmesinin uzay uçuşlarını bir üst seviyeye taşıyacağını söyledi, ancak bunun bu kez gerçekleşmediğini belirtti.

Macdonald, "İlk kademenin geri kazanılamaması bir geri adımdır. Ancak daha önce Super Heavy geri kazanılmıştı ve bu nedenle Ship'in başarılı şekilde geri dönmesi ve kurtarılması önemli bir ilerlemedir" dedi.

"Şirket geri kazanım zorluğunun iki yarısını da göstermiş oldu, ancak henüz aynı uçuşta değil.

"Bir sonraki kilometre taşı bu başarıları birleştirmek ve ardından bunu güvenilir, tekrarlanabilir ve ekonomik şekilde yapabildiklerini kanıtlamak olacaktır."

SpaceX'in bu yıl halka açık bir şirket haline gelmesinin ardından, hissedarları bu uçuşu dikkatle izledi. NASA da aynı şekilde gelişmeleri takip etti.

Starship'in ilerlemesi, NASA'nın 2028'de insanları Ay'a indirme girişimi açısından doğrudan sonuçlar doğuruyor. Bu son derece iddialı bir takvim.

Haberin sonu

SpaceX, Ship'i nihayetinde astronotları Ay yüzeyine indirecek bir iniş aracına dönüştürmek üzere NASA ile sözleşme imzaladı.

Ancak NASA ile çalışan tek şirket SpaceX değil. Rakip teknoloji milyarderi Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin'in de New Glenn roketi ve iniş aracını Ay'a iniş için kullanmayı öngören bir sözleşmesi bulunuyor.

Her iki şirket de hâlihazırda 2027 yazı için planlanan Artemis III görevinde kilit rol oynayacak. Bu da yine zorlu bir takvim olarak görülüyor.

NASA'nın Orion uzay aracındaki dört astronot, görev sırasında hem SpaceX'in hem de Blue Origin'in iniş araçlarıyla kenetlenmeye çalışacak.

Starship'in bu taahhütleri yerine getirebilmesi için önümüzdeki aylarda önemli ilerleme kaydetmesi gerekecek. Roketin geliştirme hızı, SpaceX'in öngördüğünden çok daha yavaş oldu.

Ancak Blue Origin'in de yapması gereken çok iş var. Şirket, bu yılın başlarında roketinin patlaması ve Florida'daki fırlatma sahasının tamamen yok olmasıyla büyük bir darbe aldı.

Blue Origin, uzay aracının bu yılın sonuna kadar yeniden faaliyete geçeceğini söylemişti ancak uçuşlara dönüş artık 2027'nin başına ertelendi.

NASA, takvim hedeflerini tutturma konusunda baskı altında. Kurumun yöneticisi Jared Isaacman, ABD'nin Ay'a ulaşma konusunda Çin ile yarış halinde olduğunu söylemişti. Çin, 2030 yılına kadar taykonotlarını Ay yüzeyine indirmeyi planlıyor.