Türkiye uzay alanında nasıl küresel bir oyuncu olmayı planlıyor? Türkiye'nin ilk Ay görevi dünya basınında

Türkiye, 2027'de Ay'a gerçekleştirmeyi planladığı ilk görevine hazırlanırken küresel rekabetle başa çıkmaya ve teknolojik bağımsızlığa ulaşmaya çalışıyor. Middle East Eye'ın (MEE) haberine göre Ankara, Somali'nin uzay mirasından da yararlanmayı hedefliyor.

TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü Müdürü Mehmet Nefes, MEE'ye verdiği demeçte, Mekke Ulu Camii'nin uzaydan çekilmiş görüntüsünün arka planını anlatarak, "Fotoğraf, Türkiye'de tasarlanıp üretilen bir uzay kamerasıyla çekildi. Kamerayı bir uyduya yerleştirdik ve ardından Türkiye ile Suudi Arabistan arasında Mekke anlaşmasının imzalandığı gün Mekke'nin fotoğrafını çekmek için kullandık. Optik ekibimiz bu fotoğrafla özellikle gurur duyuyor. Ülkemiz için kendi yeteneklerimizi geliştiriyor ve kendi sistemlerimizi kuruyoruz" ifadelerini kullandı.

TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü Müdürü Mehmet Nefes

AY MISYONU'NDA KRİTİK TARİH 2027

Ankara, bu ayın başlarında Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Astronotik Kongresi'nde planlarını sergiledikten sonra Ay'a büyük ölçüde kendi bünyesinde üretilen teknolojiyi kullanarak ulaşmayı planladığını duyurdu. 2027 yılı için hedeflenen görevin ilk aşaması, bir uzay aracını derin uzaya göndermeyi, onu bir buçuk yıla kadar Ay'ın yörüngesine yerleştirmeyi ve ardından Ay yüzeyine kontrollü bir iniş yapmayı kapsıyor. İkinci aşamada ise Ay'a yumuşak iniş gerçekleştirilmesi ve Ay yüzeyinde araştırma yapmak üzere bir gezici araç konuşlandırılması hedefleniyor. Türkiye başarılı olursa Ay'a ayak basan az sayıdaki seçkin ülke arasına katılacak.

Türk yetkililer, amacın sadece Ay'a ulaşmak olmadığını, aynı zamanda yabancı tedarikçilere olan bağımlılığı azaltmak ve uzayda faaliyet göstermek için gerekli sistemler üzerinde daha fazla kontrol sağlamak olduğunu vurguladı. Ankara için Ay sondası, bilimsel bir dönüm noktasından daha fazlası; Türkiye'nin Dünya atmosferinin ötesinde kendi teknolojik egemenliğini kurma amacını göstermenin bir yolu olarak görülüyor.

Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ay görevinin ekipmanının "yüzde 87'sinin" yerli olarak geliştirildiğini belirterek Türkiye'nin uzay başarılarının Ay'a ulaşma yolunda "basamak taşları" olduğunu sözlerine ekledi.

Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır

TEKNOLOJİK EGEMENLİK VE YERLİ ÜRETİM HEDEFİ

Haberde, Türkiye'nin son 20 yılda uydu endüstrisini geliştirerek, ilk astronotunu uzaya göndererek ve insansız hava aracı (İHA) sanayisinde güçlü bir oyuncu haline gelerek dünyada hem savunma endüstrisi hem de jeopolitik rekabet alanlarını yeniden şekillendirdiği kaydedildi. Bu yolculuk, uluslararası iş birliğiyle geliştirilen bir Dünya gözlem uydusu olan Bilsat ile 2001 yılında başladı. On yıl sonra Türk mühendisler yerli uçuş bilgisayarları ve gelişmiş vericiler ekleyerek ülkenin ilk yer gözlem uydusu Rasat'ı inşa etti. Bu başarı, Türkiye'nin uzay vizyonunu koordine etmekle görevlendirilen Türk Uzay Ajansı'nın (TUA) Aralık 2018'de kurulmasının temelini oluşturdu.

Türkiye 2023'te ilk yüksek çözünürlüklü Dünya gözlem uydusu IMECE'yi fırlattı. Bu fırlatma, Türkiye'nin alçak Dünya yörüngesi (LEO) bölgesinde uzmanlaşmasında attığı önemli bir adımı işaret etti. Türkiye'nin bir sonraki önemli dönüm noktası, jeostasyonel yörüngede (GEO) çalışan ilk iletişim uydusu Türksat 6A ile geldi.

TÜRKİYE'NİN İKİ STRATEJİSİ

Nefes, "LEO'dan GEO'ya adım adım ilerleyerek uzun mesafeli iletişim, termal koruma ve otonom uçuş yazılımı konularında uzmanlaştık. Kendi geliştirdiğimiz itme teknolojilerimiz ve uçuşta kendini kanıtlamış alt sistemlerimizle Ay görevi bir sonraki adımdır" dedi.

Yetkililer, Türkiye'nin ikili bir stratejiyi çalışmalarının odağına koyduğunu aktardı; hedefli uluslararası ortaklıkların yanı sıra havacılık elektroniği ve radyasyona dayanıklı mikroçipler gibi kritik donanımların agresif bir şekilde yerelleştirilmesi. MEE'ye göre bu strateji, Ankara'nın uzayda faaliyet göstermek için gerekli sistemler üzerinde daha fazla kontrol sağlama ve yabancı tedarikçilere olan gereksinimi azaltma hedefini yansıtıyor.

ABD VE ÇİN ARASINDA DENGE

Türkiye, ABD öncülüğünde sivil uzay araştırmaları, veri paylaşımı ve Ay'da ve ötesinde barışçıl operasyonları düzenlemek üzere tasarlanmış uluslararası bir çerçeve olan Artemis Anlaşması'nı imzalayarak çalışmalara katılma niyetini gösterdi. Haberde, Ankara'nın hedeflerini yalnızca Washington'a bağlamamaya özen gösterdiği ve Çin liderliğindeki Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu (ILRS) projesine katılmak için de başvuruda bulunduğuna dikkat çekildi. Türkiye böylece Pekin'in alternatif ay keşif çerçevesine katılan ilk NATO üyesi olmayı hedefliyor.

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, "Uluslararası ilişkilerimizde dengeyi korumaya çalışıyoruz. Diplomatik yaklaşımımız çok önemli. Türkiye, Çin ve Pakistan gibi ülkelerin de yer aldığı Asya-Pasifik Uzay İşbirliği Örgütü'nün (APOC) bir üyesidir. Ayrıca Uluslararası Astronotik Federasyonu ve Artemis Anlaşmaları'nda da yer almaktayız" dedi.

Haberde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Uluslararası Havacılık Kongresi'ndeki açılış konuşmasında uzayda silahların yayılmasını kınayan ilk NATO lideri olduğu vurgulandı. Ankara, konferansa ev sahipliği yapma konumunu kullanarak 21 ülke tarafından desteklenen ve uzayın silahlardan arındırılmış, barışçıl ve işbirliğine dayalı bir alan olarak kalmasını savunan Antalya Uzay Barışı Bildirgesi'ne öncülük etti.

SOMALİ FIRLATMA RAMPASI

Ankara, Somali'de bir uzay limanı inşa etmeye yönelik önemli bir program başlattı. Türkiye'nin Somali'nin başkenti Mogadişu'nun 70 kilometre kuzeyindeki sahil kenti Vahşeyh'te liman inşa etmesi, TUA'nın uzay araştırmalarında Somali'nin Dünya'nın ekvatoruna yakın konumundan faydalanmasını sağlayacak. Bu konum, Türkiye'nin roket fırlatmasını veya ülkelerden ve şirketlerden önemli ölçüde daha az yakıtla ve daha ağır yükleri yörüngeye taşımasına imkan tanıyacak.

MEE, Türkiye'nin Somali'de bir fırlatma üssü kurma planını, Fransa'nın ekvatora yakın Fransız Guyanası'nda bir uzay merkezi kurmasına benzetti.

Somali merkezli bağımsız bir araştırma enstitüsü olan Adkaysi Araştırma, Barış ve Direnç Enstitüsü'nün Direktörü Abdinoor Dahir, projeyi Somali'nin başarısız bir devlet olduğu imajının ötesine geçmek için bir fırsat olarak gördüğünü belirtti.

Dahir, "Uzay fırlatma tesisine ev sahipliği yapmak, Somali'nin küresel teknolojik gelişmenin kenarında kalmak yerine ileri bilim ve teknolojiye katkıda bulunabileceğini gösteriyor. Türkiye teknolojik uzmanlığa, mali kaynaklara, mühendislik yeteneklerine ve gelişmiş bir uzay ve savunma sanayisine sahip. Bu nedenle karşılıklı yarar sağlayan bir ortaklık için zemin mevcut" ifadelerini kullandı.