Tükenmişlik hissine karşı tedbir

Fransız sosyolog Jean Baudrillard'ın kitle iletişim araçları ve simülasyon evreni üzerine kurduğu teoriler, bugün sosyal medyanın sahte gerçeklik kavramı karşısında çok daha sarsıcı bir karşılık buluyor. Algoritmaların insan zihnini önceden biçimlendirilmiş şablonlara hapsettiği, hayatın her anının kusursuzluk cilasıyla parlatıldığı bu dijital kuşatma, derin bir tükenmişliği ve dijital klostrofobiyi tetikliyor.

Derin bir tükenmişliğin ve dijital klostrofobinin farkında olan kişiler, gerçeklik hissinin özlemiyle sahte gerçekliğe karşı savunmaya geçiyor. Bu bağlamda paranormal gerilim odaklı tiyatro oyunları, sosyal medyanın "Her daim mutlu, başarılı ve kusursuz görünme" zorunluluğuna karşı bir savunma hattı oluşturuyor.

Çünkü paranormal gerilim odaklı tiyatro oyunları, dijital dünyanın parıltılı yalanlarına karşı insanları gerçeklikle yüzleştiriyor. Salonun ışıkları karardığı an orası artık sanal akışın sona erip gerçeklikle karşı karşıya kalınan bir alana dönüşüyor.

'The Woman in Black'

Dünya genelinde kapalı gişe oynayan paranormal gerilim türündeki tiyatro oyunları, sahte gerçekliğe karşı verilen mücadelenin göstergesi olarak öne çıkıyor. Londra'nın kültür ve sanat merkezi West End'in köklü yapımlarından Susan Hill uyarlaması 'The Woman in Black', minimalist sahne tasarımı ve tekinsiz ses mimarisiyle seyircileri sahte gerçeklikten uzaklaştırıyor. Yurt dışında kapalı gişe sahnelenen 'The Woman in Black', Türkiye'de de bir hayli ilgi görüyor.

'2:22 A Ghost Story'

Türkiye'de henüz sahnelenmeyen ancak Avrupa'da yine kapalı gişe oynayarak büyük yankı uyandıran '2:22 A Ghost Story' de sahte gerçeklikte kaybolan insanları kendi korkularıyla yüzleştiriyor. Her iki yapım da seyircileri dijital çağın her şeyi kontrol etme ve öngörebilme illüzyonundan çekip alarak bilinmeyenin tedirgin edici büyüsüyle baş başa bırakıyor.

Uluslararası sahnelerdeki bu dev dalganın yerli tiyatrodaki yansımalarından biri de Tiyatro Ak'la Kara'nın kapalı gişe sahnelediği 'Geceyarısı Hayaleti' oldu. Klasik gerilim estetiğini sahnenin canlı dokusuyla buluşturan bu yapım, seyircileri pasif bir izleyici olmaktan çıkarıp tekinsiz gerilimin doğrudan bir parçası hâline getiriyor.

Yönetmenliğini Savaş Özdural'ın üstlendiği 'Geceyarısı Hayaleti'nde başrolleri Savaş Özdural, Özgür Özdural, Ilgın Angın ve Goncagül Sunar paylaşıyor.

'Geceyarısı Hayaleti', vurucu sahne tasarımı, ışık ve gölgenin ustaca çatışması ve tedirgin edici ses atmosferi; seyircilerin dijital dünyanın zırhını üzerinden atarak o anın kırılgan gerçekliğiyle baş başa kalmasını sağlıyor. Salonun üzerine çöken o ortak karanlıkta seyirciler, kolektif bir irkilme refleksini paylaşıyor.

'Geceyarısı Hayaleti' gibi Türk yapımı oyunlarda da dünya sahnelerini kasıp kavuran bu büyük akımın hedefi aynı kalıyor. Salonun karanlığında irkilmek, kolektif bir çığlığa ortak olmak ve salondan çıkarken omzun üzerinden geriye bakma ihtiyacı duymak; dijital uyuşukluk ve yapaylık içinde paslanan hissetme yeteneğini yeniden kazanma çabasından başka bir şey değil. Paranormal gerilim türündeki oyunların gördüğü yoğun ilgiden anlaşılan o ki insanlar, algoritmaların çizdiği sahte sınırlardan sıyrılıp duyularını açarak sahnedeki canlı ve şimdiki zamana ait deneyimlerin peşine her zamankinden daha fazla düşmüş durumda.