Trump'ın Rusya'dan dizel satın alma kararı ortalığı karıştırdı

ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'dan 300 bin ton dizel yakıt satın alacağını açıklaması Ukrayna ve Avrupa'da şok etkisi yarattı.

Donald Trump, Kremlin'in Ukrayna'ya karşı yürüttüğü dört buçuk yıllık savaşı sona erdirmesi yönündeki yıllardır süren ABD ve Batı baskısını boşa çıkaran ve Rusya'dan dizel satın almayı öngören şaşırtıcı bir anlaşmanın ardından, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Avrupalı ​​müttefikleriyle yeni bir çatışma rotasına girdi.

Zelenskiy, Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı anlaşmayı duyurmasına sert tepki göstererek bunu "kesinlikle korkunç" ve "adil ve dürüst olmayan" bir adım olarak nitelendirdi.

Washington'ın NATO müttefikleriyle yeni bir kriz yaratması muhtemel bir hamleyle Trump, Putin ile yaptığı anlaşmayı Truth Social ağı üzerinden duyurdu. Trump, İran ile savaşa girme kararının bir sonucu olarak hızla yükselen ABD'deki yakıt fiyatlarını düşürmenin elzem olduğunu belirtti.

Trump şunları yazdı:

"Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile son derece başarılı bir görüşme gerçekleştirdim; bu görüşmede Rusya'nın Amerikan ve küresel pazara derhal 300.000 tondan fazla, Kasım ayı boyunca ilave 500.000 ton ve hemen ardından da 1.000.000 ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda mutabık kalındı. Dizel rafinerilerinin durumuna bağlı olarak Rusya, kısa bir süre içinde 3.000.000 ton daha dizel yakıt teslimatı yapacak."

Trump ayrıca şunları ekledi: "Amerikalılar ve aslında tüm dünya için dizel fiyatları REKOR DÜZEYDE VE HIZLA DÜŞECEK! Amerikalılar, özellikle de harika çiftçilerimiz, hayvancılarımız ve kamyoncularımız için daha düşük fiyatlar sağlamak benim en büyük önceliğimdir."

Yakıt fiyatları, savaş öncesinde küresel petrol arzının %20'sinin geçiş noktası olan stratejik açıdan hassas bir darboğaz niteliğindeki Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılması nedeniyle hızla yükselmişti.

Galon fiyatı ortalama 4,20 dolara ulaşan yakıtın sürücüler için maliyeti artmış olsa da, kasım ayındaki ABD Ara Seçimleri yaklaşırken Trump ve Cumhuriyetçilere en büyük siyasi zararı veren unsur, geçen ay rekor seviye olan 6,52 dolara yükselen dizel fiyatları oldu.

Demokratlardan eleştiri yağmuru

Anlaşma, Trump'ın geçen ay imzaladığı ve Rus bankalarına, yetkililerine ve tankerlerine yönelik geniş kapsamlı yaptırımlar öngören, ayrıca kendisini Rusya'dan petrol veya doğal gaz ithal eden en büyük beş ülkeye ağır gümrük vergileri uygulamaya yönlendiren yasayı baltaladığı gerekçesiyle Demokratlar tarafından eleştirildi. Söz konusu yasa, Trump'a hükümlerinde istisnalar yapma konusunda geniş bir takdir yetkisi tanıyordu.

Senato Demokrat Lideri Chuck Schumer; Dış İlişkiler Komitesi'ndeki en kıdemli Demokrat Senatör Jeanne Shaheen ve Bankacılık Komitesi'ndeki kıdemli Demokrat Senatör Elizabeth Warren ile birlikte yaptığı açıklamada, "İşte başarısızlığın resmi budur. Başkan Trump'ın Amerikalılar için maliyetleri düşürme vaatlerini yerine getirememesi; Amerika'yı hasımlarına karşı koruyamaması bir başarısızlıktır. Rusya'nın savaş makinesinin gelirlerini kesmeyi ve Rus petrolü ile gazı alımını sınırlamayı amaçlayan yasayı ve Kongre'nin iki partinin de desteğiyle henüz haftalar önce kabul ettiği iradeyi hiçe saymak bir başarısızlıktır" ifadeleri kullanıldı.

Bazı Cumhuriyetçiler de anlaşmayı eleştirdi.

Nebraska'dan Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Don Bacon şunları yazdı: "Putin'in o parayı şehirleri bombalamak için kullandığı bir ortamda, onun savaş ekonomisini ayakta tutmak ahlaken yanlıştır. Başkanın Rusya ve Ukrayna politikaları birer başarısızlıktır. Ahlaki belirsizliğe değil, ahlaki netliğe ihtiyacımız var."

Zelenskiy: Savaşa yatırım yaptınız

Belki de en sert tepki, Axios'a verdiği demeçte anlaşmanın "Putin için bir doğum günü hediyesi gibi göründüğünü ve durumun kesinlikle berbat olduğunu" söyleyen Zelenskiy'den geldi. Rus lider bu hafta başında 74 yaşına girmişti.

Trump ile gergin bir ilişkisi olan Zelenskiy, uzun bir sosyal medya paylaşımında, anlaşmanın "uzatılmaması gereken, aksine sona erdirilmesi gereken bir savaşa yatırım yapmak" anlamına geldiğini belirtti. Rusya'nın buna muhtemelen "daha fazla terör ve kalleşlikle" karşılık vereceğini ifade etti.

Zelenskiy, "Bu durum Rusya'nın işine yarıyor; daha fazla insan öldürmesine, savaşı daha uzun süre sürdürmesine, Amerika'ya daha az saygı duymasına ve dünyaya daha büyük kayıplar ve zararlar vermesine olanak tanıyor," dedi. Trump bu petrol anlaşmasını duyurduğu sırada, temsilcileri Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner, savaşı sona erdirme önerilerini görüşmek üzere Miami'de Ukraynalı ve Avrupalı ​​yetkililerle bir araya geliyordu.

Zelenskiy, Ukrayna'nın Washington Büyükelçiliği aracılığıyla yaptığı ayrı bir açıklamada, Ukraynalı müzakerecilerin "anlaşma için bir sis perdesi olarak kullanıldığını" belirtti ve bu durumu "güçlü ortaklar tarafından alınmış zayıf bir karar" olarak nitelendirdi.

Zelenskiy, "Bu kesinlikle adil değil. Ortakların birbirine davranma biçimi kesinlikle böyle olmamalı," dedi.

Trump yakın zamanda Ukrayna'yı Rusya'ya ait dizel rafinerilerine saldırdığı için eleştirmiş ve Zelenskiy'ye alternatif hedefler seçmesi çağrısında bulunmuştu. Ukrayna lideri, Rusya'nın Moskova'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını durduracak karşılıklı bir gerilimi azaltma planını kabul etmemesi durumunda bu talebi reddetmişti.

Söz konusu anlaşma ayrıca, Moskova'nın ittifakın kararlılığını sınamaya yönelik askeri bir eyleme hazırlandığına dair spekülasyonların ortasında, Rusya ile Washington'ın Avrupa'daki NATO müttefikleri arasında tırmanan gerilimin hemen ardından geldi.

Yaşanan bu son gelişmenin, Zelenskiy ile Trump yönetimi arasındaki ilişkilerin daha da kötüleşmesine yol açması muhtemel. Zelenskiy, geçen yıl Beyaz Saray'da gerçekleşen ve Başkan'ın kendisine "Elinde koz yok" dediği o çok konuşulan görüşmede, Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından adeta köşeye sıkıştırılmıştı.

Ancak o tarihten bu yana Trump'ın Putin'e olan güveninin azaldığı ve Putin'in bir anlaşmaya varamamasından duyduğu hayal kırıklığını dile getirdiği belirtiliyor.

Trump'ın Putin ile yakıt maliyetlerini düşürecek bir anlaşmaya varma isteği, Rusya'nın ABD ile olan savaşında İran'a verdiği desteğe rağmen gündeme geliyor. Rusya'nın; Amerikan kuvvetlerinin, gemilerinin, hava araçlarının ve askeri üslerinin konumlarını içeren uydu istihbaratı ile havadan gözetleme verilerini İran'a sağladığına inanılıyor. Rusya ayrıca İran'a insansız hava aracı (İHA) parçaları ve mühimmat da temin etti.