Trump’a göre ‘büyük anlaşma’ yakın... ABD-Rusya hattında ‘Avrupa barışı’ pazarlığı

ABD Başkanı Donald Trump, Kongre ara seçimlerinde partisinin aldığı ağır yenilgi sonrası ülke gündemini değiştirmek için yeniden Rusya-Ukrayna savaşına odaklanmış gibi görünüyor. İran ile ABD arasındaki krizin kısa vadede kendisine siyasi puan kazandırmayacağını gören Trump, bu kez Rusya ile “büyük bir anlaşmanın” tamamlanmak üzere olduğunu söyledi.

‘ÇOK BÜYÜK BİR ANLAŞMA’

Beyaz Saray’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Özel Temsilcisi Kirill Dmitriyev ile yaptığı görüşmenin ardından Ukrayna savaşında barışın yakın olduğunu savunan Trump, temaslarının yalnızca savaşın sona erdirilmesine odaklanmadığını söyledi. Putin’in temsilcisiyle uzun ve ayrıntılı bir görüşme gerçekleştirdiğini belirten Trump, yakında imzalanmasını beklediği anlaşmanın yalnızca Ukrayna’yı değil, tüm Avrupa’yı ilgilendireceğini ifade etti. Anlaşmanın ayrıntılarını şimdilik açıklamayacağını kaydeden ABD Başkanı, maddeler kamuoyuyla paylaşıldığında herkesin memnun kalacağını savunarak, “Harikulade bir anlaşma” ifadesini kullandı.

DOĞALGAZLI ATEŞKES

Trump’ın işaret ettiği anlaşmanın önümüzdeki hafta Abu Dabi’de yapılması beklenen ABD-Rusya-Ukrayna üçlü heyet görüşmelerinde gündeme getirilmesi bekleniyor. Amerikan tarafının, Ukrayna savaşında genel ateşkes yönünde ilerleme sağlanması karşılığında Rusya ile enerji kaynaklarına ilişkin bir anlaşma duyuracağı tahmin ediliyor. Buna göre Amerikan şirketleri, Rusya ile Avrupa arasında arabuluculuk yaparak Rus doğalgaz ve petrol akışının yeniden başlamasını, enerji sevkiyatının önemli bir bölümünün ise Ukrayna üzerinden gerçekleştirilmesini amaçlıyor.

Trump’ın duyurduğu büyük anlaşmanın ekonomi ayağının yanı sıra siyasi ve askeri boyutu da bulunuyor. Bu kapsamda, Rusya’nın temel taleplerinden biri olan Avrupa güvenlik mimarisinin Moskova’nın çıkarları gözetilerek yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.

YENİ GÜVENLİK MİMARİSİ

Sürecin ikinci ayağının da hızla ilerletildiği, Trump’ın damadı ve Özel Temsilcisi Jared Kushner tarafından duyuruldu. Son günlerde Ukrayna, NATO ve ilgili Avrupa ülkeleriyle güvenlik garantileri konusunda yoğun temaslar yürütüldüğünü belirten Kushner, Avrupa’daki güvenlik tartışmalarının Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana 30 yılı aşkın süredir devam ettiğini, Ukrayna savaşının da bu sorunun son ve en yıkıcı örneği olduğunu söyledi. Sağlıklı bir Avrupa güvenlik mimarisi kurulabilmesi için Rusya ile görüşülmesi gerektiğini savunan Kushner, yeni düzenin tüm ülkelerin bağımsızlık ve egemenliğine saygı temelinde şekillenmesi gerektiğini belirtti. ABD’nin sinyallerine Avrupa Birliği’nden (AB) yanıt geldi. AB Sözcüsü Paula Pinho, Ukrayna’da barışa ulaşmak için “yapılacak çok iş olduğunu” belirtirken, Trump ve Kushner’in yeni güvenlik mimarisi açıklamalarına yönelik de, “Kendi güvenliğini ilgilendiren meselelerde karar vermesi gereken AB’dir” dedi.

AVRUPA PUTİN’E ELÇİ BULAMIYOR

ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’yı da kapsayacak bir anlaşma üzerinde çalıştıkları açıklamasına rağmen Avrupa ülkeleri şu ana kadar sürecin bir parçası olamadı. Son dönemde Rus lider Vladimir Putin ile doğrudan görüşmelere başlanması yönündeki görüş Avrupa başkentlerinde tekrar kabul edilmeye başlasa da Avrupa’yı masada kimin temsil edeceği konusundaki anlaşmazlık aşılamıyor. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Fransa, Almanya ve İngiltere’nin oluşturduğu E3 formatının Avrupa adına tek başına hareket etmesine karşı. E3 formatına alternatif ise Polonya’dan geldi. Varşova yönetimi, E3 ülkelerine İtalya ve Polonya’nın yanı sıra Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın da katılacağı geniş bir heyet önerisini yaptı. Rusya ile uzun bir sınırı paylaşan 120 milyonluk nüfuslu Doğu Avrupa ve İskandinav ülkelerinin de süreçte aktif rol almasını sağlayacak bir formül arayışı da var.