Trump hükümetinin COP31'e katılmaması iklim diplomasisi için ne anlama geliyor?

ABD Paris Anlaşması'ndan ikinci kez çekilmesinin ardından Antalya'da düzenlenen COP31'e federal hükümet düzeyinde katılmıyor.

Bu, iklim değişikliğini "safsata" olarak nitelendiren Trump yönetiminin pas geçtiği ikinci BM iklim konferansı.

ABD'nin yokluğunun en görünür etkisi iklim finansmanında hissediliyor.

Gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğiyle mücadelede destek olmak amacıyla sağladığı finansmanda son iki yılda %70 düşüş olduğu hesaplandı.

ABD tarihsel olarak dünyanın en fazla sera gazı salımına sahip ülkesi ve iklim hedeflerine bağlılığı önemli bir ağırlığa sahip.

Biden döneminde dünya genelinde iklim diplomasisine liderlik eden ABD'nin yokluğu iklim müzakerelerinde önemli bir boşluk yaratıyor.

BBC Türkçe'ye konuşan Amerikalı siyasetçiler, kaybedilen hızın Demokratların büyük bir zafer elde ettiği ara seçimlerin ardından yeniden kazanılacağına dair bir iyimserlik ifade ediyorlar.

İklim finansmanında keskin düşüş

ABD'nin konferansta olmamasının en belirgin etkisi finansman alanında kendini gösteriyor.

• Microsoft uygulamalarında küresel kesinti: Outlook ve Teams neden çalışmıyor?
• Dünya'nın yeni bir 'mini ay'ı var
• ABD Savunma Bakanı Hegseth'ten sözlü uyarı yapan askere madalya
• Johnny Depp 'iptal' yılları sonrası ilk kez beyaz perdede

Haberin sonu

İngiltere merkezli iklim yayını Carbon Brief'in analizine göre, gelişmekte olan ülkelere taahhüt edilen kamu finansmanı miktarı 2026 yılında %70'ten fazla düşüş gösterdi.

Bu taahhütlerin çoğu 2025 yılında sona erdi ve yenilenmeleri gerekiyordu. Aynı yı ABD uluslararası iklim müzakerelerinden çekildi, birçok Avrupa ülkesi de desteklerinde kesintiye gitti.

Kilit finansörler arasında yer alan Almanya, Fransa ve Japonya yeni bir finansmana yönelik planlarını henüz ortaya koymazken ABD'den de destek beklenmiyor.

Önümüzdeki birkaç yıl için taahhüt edilen kamusal iklim finansmanı yaklaşık 40 milyar dolarlık seviyeden 11,7 milyar dolara geriliyor.

BBC Türkçe'ye konuşan İstanbul Politikalar Merkezi'nde İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, "Amerika finansman sağlamadığında diğer ülkeler de 'Biz neden daha fazlasını verelim?' diyerek geri çekiliyor" diyor.

"Bu, iklim müzakereleri açısından ciddi bir sorun" diye ekliyor.

Şahin'e göre Trump liderliği altında, iklimle ilgili kurumların kapatılması, araştırma programlarının daraltılması ve bilim insanlarının görevlerinden uzaklaştırılması yalnızca Amerika'yı değil, küresel iklim mücadelesini de etkiliyor.

Haberin sonu

Biden döneminde dünya genelinde iklim diplomasisine liderlik eden ABD'nin yokluğu iklim müzakerelerinde de önemli bir boşluk yaratıyor.

Dünyanın yenilenebilir enerji devi Çin ise bu boşluğu doldurmak istiyor gibi görünmüyor.

Ülke bu yıl Antalya'ya kalabalık bir delege grubu gönderse de Devlet Başkanı Şi Cinping, Liderler Zirvesi'ne katılmayan isimler arasındaydı.

İngiliz Guardian gazetesine göre, Çin 2028'de düzenlenecek BM iklim konferansına ev sahipliği yapacağı söylentilerini de reddetti.

Çin uluslararası iklim müzakerelerinde birçok konuda kendisini, ABD'nin aksine gelişmekte olan ülke olarak tanımlıyor.

Şahin, Çin'in iklim finansmanına katkı sağlamak yerine daha çok ikili ilişkiler ve yatırımlar üzerinden hareket ettiğini belirtiyor.

"Oysa bugün Çin'in ekonomik ağırlığı düşünüldüğünde, iklim rejiminin finansmanına daha fazla katkı vermesi gerektiğini savunan güçlü argümanlar var" diyor.

Şahin'e göre bugün yalnızca ABD'nin çekilmesiyle ortaya çıkan liderlik boşluğu hiçbir büyük güç tarafından doldurulmuş değil.

Uluslararası ilişkiler alanında çalışmalar yürüten düşünce kuruluşu Carnegie Endowment'ın COP31 öncesinde yayımlanan analizi de bu görüşe paralel küresel iklim mücadelesinin geleceğinin "orta ölçekli güçlerin ve AB gibi grupların direncine bağlı" olduğunu söylüyor.

ABD ara seçimleri, güçlü iklim politikalarını savunanlar arasında tablonun değişeceği yönünde beklentileri güçlendirmiş görünüyor.

Seçimlerde Demokratlar hem Senato'yu hem de Temsilciler Meclisi'ni kazanarak Kongre'de çoğunluğu elde etti.

Siyasi manzaradaki bu köklü değişim, ABD Başkanı Donald Trump için büyük bir gerileme anlamına geliyor.

COP31 kapsamında katıldığı bir etkinlikte konuşan ABD'nin eski Dışişleri Bakanı ve eski İklim Özel Temsilcisi John Kerry, iki yılın ardından "ABD seçimleri, bir yanda inkar ve geciktirme, diğer yanda ise inovasyon ve sağduyu arasında bir tercih yapılması gerektiğinde, Amerikalıların kendi geleceklerini geri kazanmaya kararlı olduklarını güçlü bir şekilde kanıtlıyor" dedi.

"Bu süreçte ortaklıklarımızı yeniden inşa edip güçlendireceğiz" diye ekledi.

COP31'e katılan California Valisi Gavin Newsom, bununla "dünya liderlerine net bir mesaj" gönderdiğini söyledi. "California iklim eylemlerinden geri adım atmayacak" diye ekledi.

ABD'deki Connecticut Üniversitesi'nde siyaset bilimci Prof. Dr. Okşan Bayülgen, Newsom'ın iklim konferansına katılmasının ABD'nin ekonomik büyüklük açıdan ilk sırada yer alan eyaleti Califoria'nın temsili açısından oldukça önemli olduğunu söylüyor.

Demokrat Partili Newsom, 2028 başkanlık seçimleri için potansiyel adaylardan biri olarak görülüyor.

İklim Masası'na konuşan Bayülgen'e göre Newsom'ın Antalya'ya gidişi, bir "ulusal liderlik gösterisi" olarak da yorumlanabilir.

ABD, COP31'de nasıl temsil ediliyor?

Konferansta ABD'nin görünürlüğünü sağlayan en önemli oluşum, federal hükümetin Paris Anlaşması'ndan çekilmesine karşı oluşturulan "America Is All In" koalisyonu.

Koalisyonda 24 belediye başkanı yer alıyor ve üyelerin ABD ekonomisinin yaklaşık %60'ını, nüfusunun ise %55'ini temsil ettiği belirtiliyor.

Koalisyon, üye eyaletlerin 2023 itibarıyla sera gazı emisyonlarını 2005 seviyelerine göre %24 azaltırken ekonomik çıktılarını %34 artırdığını söylüyor.

America Is All In'in Yönetim Kurulu Başkanı Gina McCarthy, ülkesinin Antalya'daki konferansa yaklaşık 120 temsilciyle katıldığını söylüyor.

North Carolina eyaletinin Raleigh Belediye Başkanı Janet Cowell, koalisyonun çatısı altında COP31'e katılan yerel yöneticilerden biri.

"ABD'nin liderlik açısından ne kadar önemli olduğunu bildiğim için ulusal hükümetimizin burada bu konuları konuşmuyor olması beni üzüyor. Ayrıca ABD'nin emisyonlar ve küresel etkisi açısından da önemli bir rolü var" diyor.

İklim değişikliğinin etkilerinin kendi eyaletlerinde doğrudan hissedildiğini belirten Belediye Başkanı, bu yıl kuraklık yaşadıklarını; iki yıl önce ise eyaletin batı kesiminlerini etkileyen Helene Kasırgası'ndan toparlanma sürecinin devam ettiğini söylüyor.

Kasırganın eyalet genelinde yaklaşık 26 milyar dolarlık hasara neden olduğunu belirten Cowell, yerel yönetimlerin tek başına bu tip felaketlerin üstesinden gelemeyeceğini savunuyor.

ABD'de hükümetin felaketler için yerel yönetimlere sağladığı mali desteğin dağıtılması gerekip gerekmediği yönündeki tartışmaları endişe verici bulduğunu da ekliyor.

Aynı zamanda Beyaz Saray'ın eski Ulusal İklim Danışmanı olan McCarthy, BBC Türkçe'ye federal hükümetin katılmamasına rağmen ABD'nin tamamen sahneden çekilmediğini savunuyor.

Ona göre ABD'nin iklim liderliği rolü son iki yıldır eyaletlere ve yerel yönetimlere kaymış durumda.

İklim krizi alanında çalışan İklim Masası'na konuşan Prof. Bayülgen, konferanstaki görünürlüğün "sembolik" bir anlamı olduğunu; "Trump'ın politikalarının Amerika'yı tamamen temsil etmediği" mesajını verdiğini belirtiyor.