Orta Doğu'da dengeleri değiştiren anlaşma: 'Türkiye kilit rol oynuyor'

İki ülkenin ortak bildirisinde, anlaşmanın "ortak savunmayı güçlendirmeyi, bölgesel güvenlik ve istikrarı sağlamayı ve her iki tarafı veya birini hedef alan herhangi bir dış silahlı saldırı karşısında birleşik bir pozisyon benimsemeyi" amaçladığı belirtildi. Açıklamada, tarafların güvenliklerine yönelik tehditler konusunda istişarelerde bulunma ve ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayileri alanında iş birliği ile personel eğitimi alışverişi yoluyla iş birliğini güçlendirme konusunda anlaştığı kaydedildi. Anlaşmanın "iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarına yeni bir boyut katacağı" ifade edildi.

Anlaşmanın bölgesel etkilerini değerlendiren dış basın, Türkiye'nin bölgedeki yeni güvenlik mimarisinin şekillenmesinde kilit rol oynadığına dikkat çekti. Uluslararası medyada yer alan haberlerde, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını azaltması ve uzun vadeli geri çekilmeyi gündemine almasıyla ortaya çıkan güvenlik açığının kapatılmasında Türkiye'nin öne çıkan aktör olduğu belirtildi.

EURONEWS: 'BÖLGESEL SAVUNMA İTTİFAKLARININ YENİ HARİTASI ŞEKİLLENİYOR'

Euronews, Türkiye ve Katar'ın dış saldırılara karşı "birleşik bir pozisyon" oluşturmak amacıyla savunma anlaşması imzaladığını duyurdu. Haberde, anlaşmanın giderek belirsizliklerin hakim olduğu bir güvenlik ortamında bölgedeki ittifaklar haritasının yeniden şekillendiğine işaret ettiği belirtildi.

Euronews'e göre bu yeni ortaklık, bölgesel savunma yapılarındaki hızlı değişimler döneminde gerçekleşiyor. Haberde, Körfez ülkelerinin ABD'nin bölgesel güvenlik şemsiyesinin merkezinde yer almaya devam ettiği söylendi. Buna karşın Washington'ın bölgede artık güvenilir bir ortak olarak görülmediği kaydedildi.

İSLAM ÜLKELERİ ART ARDA ANLAŞMALAR İMZALADI

Öte yandan haberde, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın, NATO üyesi ve ittifakın ikinci büyük ordusuna sahip Türkiye'yi, İslam dünyasının tek nükleer silahlı devleti Pakistan ve Körfez'in önde gelen gücü Suudi Arabistan ile bir araya getirdiği ifade edildi. Euronews, Türkiye'nin anlaşmanın herhangi bir başka ülkeyi hedef almadığını ve Mısır dahil diğer devletlere de açık olduğunu belirttiğini aktardı.

Haberde ayrıca Ağustos ayında Pakistan ile Kuveyt'in ortak savunma ve askeri işbirliği anlaşması imzaladığı, ekim ayında ise Katar, Türkiye, Pakistan ve Endonezya'nın savunma sanayi işbirliğine ilişkin "Bedir" Mutabakat Zaptı'nı imzaladığı aktarıldı.

HAARETZ: TÜRKİYE KURTARMAYA GELİYOR: KÖRFEZ'İN YENİ STRATEJİSİ İSRAİL'İ NASIL DIŞLIYOR?

İsrail merkezli Haaretz, Türkiye'nin bölgenin yeni güç merkezi haline geldiğini ve bu durumun İsrail'i stratejisini yeniden gözden geçirmeye zorladığını yazdı. Haberde, Türkiye ile Katar'ın ortak bir pozisyona bağlı kalma ve potansiyel tehditler konusunda istişarelerde bulunma konusunda karşılıklı taahhütte bulunduğu ifade edildi.

Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Savunma Anlaşması'nın ya da Eylül 2025'te Suudi Arabistan ile Pakistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşmasının aksine Katar-Türkiye anlaşması, imzalayan ülkelerden birine yapılan saldırının diğerine yapılan saldırıyla eşdeğer olduğu hükmünü içermiyor. Haberde, anlaşmanın söz konusu saldırgana karşı derhal askeri operasyon yapılmasını zorunlu kılmadığı vurgulandı. Haaretz, anlaşmanın esasen 2014 yılında kurulan ve 2017'de daha da geliştirilen askeri işbirliğini güçlendirmeyi amaçladığını kaydetti.

'TÜRKİYE ÖNE ÇIKTI'

Haaretz, anlaşmanın Körfez ülkelerinin İran ile yaşanan çatışmanın ardından gelen savaş sonrası döneme yönelik hazırlıklarına işaret ettiğini belirtti. Haberde, anlaşmanın bölgedeki güçlerin kendi savunmalarını kurgulamak için daha fazla sorumluluk aldığını ortaya koyduğu belirtilerek, Türkiye'nin bölgedeki ABD varlığının belirsiz hale geldiği süreçte baskın güç ve önemli bir ortak olarak öne çıktığı ifade edildi.

Haaretz'e göre anlaşma, Körfez ülkeleri arasındaki savunmaya yönelik farklı yaklaşımları vurguluyor. İsrail gazetesi, birleşik bir "Körfez ülkeleri bloğu" olmadığına, bölgedeki ülkelerin stratejik farklılıklara sahip olduğuna dikkat çekti. Haberde, ilk bakışta Katar ve diğer Körfez ülkelerinin Mekke Anlaşması'na katılarak ayrı savunma anlaşmalarına ihtiyaç duymadan karşılıklı bir savunma şemsiyesinden yararlanabileceği İran tehdidinin algı farklılıklarını gidermeye yetmediği belirtildi.

ANLAŞMA İSRAİL İÇİN NE ANLAMA GELİYOR

Haaretz, anlaşmanın İsrail için bölgesel politikalarının temel varsayımlarını yeniden gözden geçirmeyi gerektirdiğini yazdı. Haberde, İbrahim Anlaşmaları'nın İsrail'e daha önce sahip olmadığı diplomatik, ekonomik, teknolojik ve istihbarat bağları sağladığı ancak bölgesel bir savunma mekanizması oluşturmadığı ifade edildi.

"TÜRKİYE İSRAİL'İN SUNAMADIKLARINI SUNUYOR"

Haaretz'e göre İbrahim Anlaşmaları ortak bir askeri güce veya karşılıklı savunma taahhüdüne yol açmadı ve Körfez ülkelerine geniş çaplı askeri konuşlandırma yeteneği ya da nüfuz sahibi bir ortak kazandırmadı. Haberde, İran'la savaşın ardından bunların artık sadece teorik ihtiyaçlar olmadığı, Körfez ülkelerinin savaş malzemesi edinmenin ötesinde caydırıcılık yeteneklerini geliştirmek, deniz trafiği yollarını savunmak ve Yemen, Irak ile Suriye'deki olayları etkilemek istediği vurgulandı.

İsrailli gazete, Türkiye'nin İsrail'in sunamadığı olanakları sunabildiğini vurguladı.

THE NEW ARAB: 'ASKERİ ETKİLERİNİN ÖTESİNDE BİR ANLAŞMA'

The New Arab'ın haberinde, iki ülkenin dışişleri bakanlıklarının ortak bildirisinde anlaşmanın kolektif savunmayı güçlendirmeyi ve bölgesel güvenliği teşvik etmeyi amaçladığının belirtildiği kaydedildi. Haberde anlaşmanın askeri etkilerin ötesinde siyasi bir anlam taşıdığı ifade edildi.

İki ülke ayrıca birbirlerinin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü koruma ve ortak güvenlik tehditlerine karşı yanıtlarını koordine etme sözü verdi. Haberde, Katar'ın Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçları da dahil olmak üzere Türk yapımı askeri teçhizat satın aldığı ve iki ülkenin şirketlerinin ortak savunma sanayi projeleri geliştirdiği hatırlatılarak, yeni anlaşmanın sıfırdan bir ortaklık kurmak yerine mevcut bir askeri ortaklığın üzerine inşa edildiği vurgulandı.

'BÖLGESEL GÜVENLİK DENGELERİ DEĞİŞİYOR'

The New Arab, anlaşmanın ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş ve ardından İran'ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları sonrasında bölgesel güvenlikte yaşanan "dramatik değişimlerin" ortasında gerçekleştiğine dikkat çekti. Haberde anlaşmanın, Türkiye'nin ağustos ayında Suudi Arabistan ve Pakistan ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzalamasından sadece birkaç ay sonra geldiği ifade edildi. Haber sitesi, Türkiye'nin Katar, Pakistan ve Endonezya ile Bedir Mutabakat Zaptı aracılığıyla ortak silah üretimi, teknolojik geliştirme ve tedarik zincirlerine odaklanan savunma sanayi işbirliğini genişletme konusunda anlaştığını anımsattı.

Haberde, Bedir anlaşmasının Türkiye-Katar anlaşmasının aksine öncelikle karşılıklı askeri koruma kurmaktan ziyade savunma yeteneklerini geliştirmeyi amaçladığı belirtildi. The New Arab, bu anlaşmaların Orta Doğu ve diğer İslam ülkelerinin bölgesel istikrar konusunda belirsizliğin arttığı bir dönemde nasıl yeni güvenlik ortaklıkları geliştirdiğini gösterdiği değerlendirmesini yaptı.