Japonya'da asırlık şirketler bir bir kapanıyor

Japonya'da 100 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren köklü şirketler, son yılların en büyük krizlerinden birini yaşıyor. Artan maliyetler, daralan iç pazar, iş gücü kıtlığı ve halefiyet sorunları, asırlık şirketleri kapanışın eşiğine getirdi.

Teikoku Databank verilerine göre, 2026'nın ilk sekiz ayında iflas eden asırlık şirketlerin sayısı 112'ye ulaşarak rekor seviyeye çıktı. Uzmanlar, bu şirketlerin geleceğinin belirsiz olduğunu ve köklü işletmelerin ayakta kalma mücadelesinin zorlaştığını belirtiyor.

ARTAN MALİYETLER VE İŞ GÜCÜ KRİZİ

Japonya'nın köklü şirketlerini zorlayan başlıca faktörler arasında, salgın sonrası yükselen hammadde fiyatları ve enerji maliyetleri yer alıyor. S&P Global Market Intelligence Baş Ekonomisti Harumi Taguchi, birçok işletmenin artan maliyetleri satış fiyatlarına yansıtmakta zorlandığını, özellikle küçük ölçekli ve iç pazara bağımlı şirketlerin bu baskıya dayanamadığını ifade etti.

Ülkenin hızla yaşlanan nüfusu ve düşen doğum oranları ise hem daralan bir iç pazar hem de ciddi bir işgücü kıtlığı yaratıyor. Ayrıca, kurucu veya aile üyelerinin halefi olarak uygun isim bulunamaması, iflasları tetikleyen en önemli iç faktörlerden biri haline geldi. Teikoku Databank'a göre, halef bulunamaması nedeniyle gerçekleşen iflaslar 2026'nın ilk yarısında 312'ye yükseldi.

ASIRLIK ŞİRKETLER KAPANIYOR

Tarihi miraslarına rağmen birçok köklü şirket, değişen ekonomik koşullara ayak uydurmakta zorlanıyor. 1858'de kurulan ve dünya savaşları ile varlık balonunu geride bırakan susam yağı üreticisi Kadoya Sesame Mills, artan maliyetler ve riskler nedeniyle özel sermaye şirketi Integral'in desteğiyle borsadan çekilerek özel şirket statüsüne geçti.

Meiji döneminde kurulan 1877 tarihli tarihi tofu üreticisi Sube Shoten ise düşük kâr marjları ve yükselen hammadde maliyetleri nedeniyle faaliyetlerini durdurma kararı aldı ve iflas başvurusuna hazırlanıyor.

GELECEK KAYGISI VE YENİDEN YAPILANMA

Oxford Economics Japonya Ekonomisi Başkanı Shigeto Nagai, asırlık şirketlerin geleceğe dair kaygı duyduğunu belirterek, yöneticilerin uzun vadede yüksek kârlar öngöremediğini ve kademeli bir düşüşten endişe ettiklerini söyledi.

Alvarez & Marsal Küresel İşlem Danışmanlık Grubu Lideri Paul Aversano ise zayıf yen, aktivist yatırımcı baskıları ve halefiyet krizinin, şirket sahiplerini ve yönetim kurullarını iş modellerini, büyüme stratejilerini ve sahiplik yapılarını yeniden şekillendirmeye zorladığını vurguladı.

Yüzyıllar boyunca sağlam bilançolar, istikrarlı kâr marjları ve güçlü topluluk bağlarıyla ayakta kalan Japonya'nın köklü çınarları, bugün ise zayıf yen, küresel jeopolitik riskler, kurumsal yönetim reformları ve artan faiz oranları gibi çok katmanlı bir krizle karşı karşıya. Ülke genelinde hava sıcaklıkları rekor kırarken, Japonya'nın ekonomik iklimi de asırlık şirketler için en az hava koşulları kadar "yakıcı" bir döneme işaret ediyor. 41 vilayette sıcak çarpması uyarıları yapılırken, köklü şirketlerin geleceği de belirsizlik içinde.