İsrail'de seçime saatler kala ortalık karıştı! Netanyahu'nun 'kaçış planı'

İsrail'de yarınki seçime saatler kala İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun olası uluslararası yaptırımları aşmak için gündeme getirdiği kripto para önerisi ülkede krize yol açtı.

Cuma günü İsrail'in Channel 10 televizyonuna konuşan Netanyahu, Batılı ülkelerin Batı Şeria'daki yasa dışı İsrail yerleşimlerine yönelik yaptırım adımlarının ardından, İsrail bankacılık sistemini hedef alabilecek olası yaptırımlara karşı blokzincir ve kripto para birimlerine dayalı alternatif bir sistem önerdi.

Rakibi Gadi Eisenkot’un 'BibiCoin' diyerek eleştirdiği öneriye İsrail Merkez Bankası da karşı çıkarken;109 ekonomist, iş insanı ve eski kamu görevlisi ortak mektup yayınlayarak 'ekonomik izolasyon' uyarısında bulundu.

Peki, yaptırımlardan kaçmak için blokzincir yöntemi pratikte gerçekten işe yarayabilir mi? Rusya, İran ve Venezuela gibi ağır yaptırımlarla kuşatılmış ülkelerin deneyimleri ve küresel kripto trafiği ne anlatıyor? Merak edilenleri ekonomist Erkan Öz, Hürriyet.com.tr’ye değerlendirdi.

Ekonomist Öz, devletlerin finansal kriz ve uluslararası yaptırım anlarında blokzincire yönelmesinin yeni bir formül olmadığını belirtti. 

Öz, ülkenin merkez bankasının Netanyahu’ya itirazıyla ilgili “İsrail Merkez Bankası’nın Netanyahu’ya itirazı muhtemelen blokzincirin şeffaf yapısı nedeniyle ABD gibi aktörlerin bu cüzdanları kolayca takip etmesi ve özellikle USDT’nin iş birliği ile varlıkları dondurabilmesinden kaynaklanıyor. Bu karşılıklı bir mücadele. Hackerlar fonları korumak ya da aklamak için uygun blokzincirler üzerinde çeşitli yöntemleri hala kullanabiliyor” ifadelerini kullandı.

‘HIZLI VE UCUZ OLDUĞU İÇİN TRON VEYA ETHEREUM TERCİH EDİLİYOR’

Yaptırımlı ülkelerin tercihlerindeki ortak paydanın fiyat istikrarı ve işlem maliyeti olduğunu vurgulayan Erkan Öz, “Bu ülkelerin neredeyse tamamı kripto fiyatlarında ve kurlarda yaşanan dalgalanmadan kaçınmak için USDT’yi, ağ olarak da hızlı ve ucuz olduğu için Tron veya Ethereum’u seçiyor” dedi.

YAPTIRIMLI AKTÖRLERE KRİPTO AKIŞI YÜZDE 694 ARTTI

Blokzincir analiz kuruluşu Chainalysis’in 5 Mart tarihli Kripto Suç Raporu, ulus devletlerin kripto varlıkları ulusal finansal altyapılarına nasıl entegre ettiğini verilerle gösterdi. Rapora göre, 2025 yılında yaptırım uygulanan kuruluşların kripto cüzdanlarına ulaşan fonların değeri bir önceki yıla kıyasla yüzde 694 fırladı. Ulus devletlerin bu alandaki yönelimiyle birlikte, küresel ölçekte yasa dışı işlem hacmi 154 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı.

Devletlerin yaptırımları aşma girişimlerine somut örnekler veren ekonomist Erkan Öz, Latin Amerika’dan Asya’ya kadar uzanan farklı modelleri anlattı:

“Venezuela ambargolara karşı petrol gelirlerini korumak için yoğun şekilde USDT, yani dolar endeksli stablecoin kullandı. Transferlerin ucuz ve hızlı olması nedeniyle ağırlıklı olarak Tron blokzincirini tercih ediyorlardı."

İran ise dış ticarette hem Bitcoin hem de yine USDT kullanıyor. Özellikle petrol satışı ve silah vb. stratejik ürün ithalatında bu kanallara başvuruyorlar. Rusya, SWIFT sisteminden çıkarıldıktan sonra Çin ve Asya ile olan ticaretinde milyarlarca dolarlık hacmi Bitcoin ve USDT üzerinden döndürmeye başladı.”

‘KUZEY KORE İŞİN BOYUTUNU DEĞİŞTİRDİ’

Kuzey Kore yönetiminin ise ticari transferlerden farklı bir rota izlediğini belirten Öz, “Kuzey Kore ise işin boyutunu biraz değiştirdi; onlar ticaret yapmaktan ziyade devlet destekli hack gruplarıyla borsalardan Ethereum ve Bitcoin çalarak rejime fon sağlıyor, sonra da bunları karıştırıcı protokollerle aklıyorlar” şeklinde konuştu.