İsrail seçimleri: Rekor düzeyde katılım

İsrailliler, ülke tarihindeki en kritik seçimlerden biri olarak görülen seçim için sandık başında.

Bu, 7 Ekim 2023'te Hamas öncülüğünde İsrail'e düzenlenen saldırıların ve ardından Gazze, İran, Lübnan, Suriye ve Yemen'de yaşanan savaşlarla çatışmaların ardından yapılan ilk seçim.

Yerel saatle sabah 08.00'de başlayan oy verme işlemi akşam 22.00'de sona erecek. Ardından oyların sayımına başlanacak.

Birçok kişinin ülke tarihindeki en önemli seçimler olarak gördüğü oylamada son 40 yılın en yüksek katılımının olduğu bildiriliyor.

İsrail Merkez Seçim Komitesi, ülke genelinde seçime katılım oranının yerel saatle 2.00 itibarıyla yüzde 44,9'a ulaştığını açıkladı. Bu da 3,29 milyondan fazla seçmenin oy kullandığı anlamına geliyor.

• Binyamin Netanyahu: 'Bay Güvenlik' İsrail'de yedinci kez başbakan olabilir mi?

Yurt dışında yaşayan 70 bin kişinin oy vermek için ülkeye döndüğü belirtilirken, yüz binlerce seçmenin de ilk kez sandık başına gitmesi bekleniyor.

23 Ekim Cuma günü yayımlanan anketlere göre seçimde hiçbir ana adayın kesin zafer elde etmesi beklenmiyor.

Görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu ile İsrail ordusunun eski genelkurmay başkanlarından Gadi Eisenkot arasında başbakanlık için oldukça başa baş bir yarış var.

• İsrail'de kritik seçim: Başbakan adayları Türkiye'ye nasıl bakıyor?
• Bakırköy Belediyesi'ne operasyon: Üç başkan yardımcısı dahil, 56 gözaltı
• Netanyahu'nun baş rakibi Gadi Eisenkot kimdir?
• Hollanda mahkemesi, porno sitesi xHamster'ın izinsiz görüntüleri kaldırmasına hükmetti

Haberin sonu

Birçok önde gelen siyasi parti, 27 Ekim Salı sabahı ülke genelindeki oy verme merkezlerinde yaşandığı iddia edilen usulsüzlüklerden şikâyetçi oldu.

Gadi Eisenkot'un Yashar Partisi, Başbakan Netanyahu'yu seçim sonuçlarına olan güveni zedelemeye çalışmakla suçladı.

Bu suçlama, başbakanın ve partisi Likud'dan diğer yetkililerinin, herhangi bir kanıt sunmadan seçimin "çalındığını" öne süren açıklamalarının ardından geldi.

• Netanyahu'nun baş rakibi Gadi Eisenkot kimdir?

Yashar Partisi'nin açıklamasında, "Netanyahu panik içinde ve seçimin çalındığı yönünde söylemler uydurmaya başladı. Bu tesadüf değil. Şimdiden seçim sonuçlarına itiraz etmek için zemin hazırlıyor" denildi.

Merkezi Seçim Komitesi, oylamaya sistematik bir şekilde müdahale edildiğine dair hiçbir kanıt bulunmadığını açıkladı.

İsrail seçim sistemi nasıl işliyor?

İsrail parlamentosu Knesset'te 120 sandalye bulunuyor.

Bir hükümetin çoğunluğu sağlayabilmesi için 61 sandalyeye sahip olması gerekiyor.

İsrail'de nispi temsil sistemi uygulanıyor. Bu nedenle hükümetler bugüne kadar hep birden fazla partiden oluşan koalisyonlar tarafından kuruldu.

Seçimde galibiyetin olmaması, sonrasında haftalar hatta aylar sürebilecek siyasi pazarlıkların yaşanabileceği anlamına geliyor.

Hiçbir blok çoğunluğu sağlayamazsa, azınlık hükümetinin göreve gelmesi mümkün olabilir. Bunun da gerçekleşmemesi halinde yeniden seçimlere gidilebilir.

Bu durumda Netanyahu, seçimler yapılana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürecek.

Sonuçlar ne zaman açıklanacak?

Seçim günü yerel saatle 22.00'de İsrailli yayın kuruluşları sandık çıkış anketlerini yayımlayacak.

Bu anketler oy verme eğiliminin yönüne ilişkin bir fikir verecek olsa da sonuçlar önemli ölçüde farklılık gösterebilir.

İlk sonuçların ertesi gün açıklanması, resmi sonuçların ise 4 Kasım'da yayımlanması bekleniyor.

Bunun ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle yapacağı görüşmelerden sonra, hükümeti kurma şansının en yüksek olduğuna inandığı lideri görevlendirecek.

Bu süreç bir aydan uzun sürebiliyor ve başarısız olması halinde cumhurbaşkanı başka bir liderden hükümet kurmayı denemesini isteyebiliyor.

Bunun da sonuç vermemesi halinde Knesset üyeleri, üçüncü bir lidere hükümet kurma görevi verilmesi için cumhurbaşkanına başvurabiliyor. Bu girişimin de başarısız olması durumunda yeniden seçimlere gidiliyor.

İsrail'de partilerin birarada çalışmakta zorlanması nedeniyle 2019 ile 2022 yılları arasında beş ayrı seçim yapılmıştı.

Seçimler genellikle Eisenkot ile Netanyahu arasında geçecek gibi sunulsa da, partisinin koalisyona desteğini esirgeyen bir başka liderin iktidara gelmesi de mümkün.

Kimler oy kullanabiliyor?

ABD merkezli Foundation for Electoral Systems derneğine göre İsrail'de kayıtlı seçmen sayısı 7,3 milyonun üzerinde.

Yüz binlerce İsrailli asker ve yedek asker de oy kullanacak, ancak bu oyların çoğunun sayımına çarşamba gününe kadar başlanmayacak; bu da, sözkonusu kesimden güçlü destek aldığı düşünülen sağ partiler için geç bir avantaj anlamına gelebilir.

Uluslararası Af Örgütü seçimden önce yayımladığı raporda, İsrail'in politikalarından etkilenen milyonlarca kişinin oy kullanma hakkı olmadığına dikkat çekti.

Buna göre Doğu Kudüs'ün ilhak edilmiş bölgelerinde, Batı Şeria'nın geri kalanında ve Gazze Şeridi'nde yaşayanlar da dahil İsrail'in doğrudan kontrolü altındaki milyonlarca kişi oy kullanamıyor.

Buna karşılık, İsrail'in yasadışı yerleşimlerinde sandıklar kuruldu.