İsrail sandık başına gidecek: Netanyahu için kritik seçim

İsrailliler 27 Ekim'de genel seçimler için sandık başına gitmeye hazırlanıyor. Bu seçim, ülkeyi sarsan İsrail'in Gazze'ye yönelik işgali, Lübnan ve İran'da savaşa girmesiyle Ortadoğu'yu kargaşaya sürükleyen 7 Ekim 2023 saldırılarından bu yana yapılacak ilk seçim olacak.

Anketler Başbakan Binyamin Netanyahu'nun yenilgiye uğrayacağını öngörse de parçalı siyasi sisteme sahip İsrail'de seçimler karmaşık bir süreç izleyebiliyor. Bu sistemde herhangi bir partinin hükümetin kurulmasında belirleyici konuma gelmesi muhtemel.

Arka arkaya yayımlanan anketler, Netanyahu'nun seçimleri kaybetme yolunda olduğunu gösteriyor. 7 Ekim saldırıları, Netanyahu'nun güvenlik konusundaki itibarını yerle bir etti. İsrail kamuoyu Hamas, Hizbullah ve İran'a karşı yürütülen savaşları büyük ölçüde desteklese de anketler, Netanyahu'nun liderliğine duyulan güvenin düşük olduğunu ortaya koyuyor.

Bununla birlikte İsrail'in en uzun süre görev yapan lideri Netanyahu, siyasi açıdan bir şekilde ayakta kalmayı deneyimli bir isim. Şimdiye kadarki anketler, rakiplerinin iktidara gelmek için izleyebileceği net bir yol da ortaya koymadı.

ÇOK AZ MECLİS GÖREV SÜRESİNİ TAMAMLAYABİLDİ

İsrail'de seçimler parlamenter sistem çerçevesinde yapılıyor. 120 sandalyeli Knesset için seçimlerin dört yılda bir düzenlenmesi öngörülüyor. Ancak uygulamada çok az Knesset, görev süresini tamamlayabildi.

İsrail, 2019'da başlayan ve 2022'de sona eren kısa ömürlü hükümetler ve tekrarlanan seçimler döngüsüne girmişti. Netanyahu, 2022'de parlamentoda güçlü bir çoğunluk elde ederek İsrail tarihinin en sağcı hükümetinin başında yeniden iktidara geldi.

Yaklaşan seçim, Knesset'in görev süresini tamamlayabildiği nadir örneklerden biri olacak.

Knesset'teki sandalyeler, ülke genelinde kullanılan oyların en az yüzde 3,25'ini alan parti listelerine orantılı temsil sistemine göre dağıtılıyor. Bu oran, dört sandalyeye karşılık geliyor.

HİÇBİR PARTİ ÇOĞUNLUĞU ELDE EDEMİYOR

İsrail'de hiçbir parti tek başına parlamentoda çoğunluğu elde edemediği için hükümetler partiler arasında kurulan koalisyonlarla oluşturuluyor. Partiler arasındaki anlaşmazlıklar ortaya çıktığında koalisyonlar kısa sürede dağılabiliyor.

Bu durum, küçük partilere kimin başbakan olacağı ve hükümetin ne kadar süre görevde kalacağı konusunda önemli bir nüfuz sağlıyor.

Netanyahu, siyasi varlığını sürdürmek için ultra-Ortodoks Yahudi partilerine dayandı. Bu partilerin, kendi topluluklarının zorunlu askerlik hizmetinden büyük ölçüde muaf tutulması yönündeki talepleri İsrail'de hararetli tartışmalara yol açtı. Savaş döneminde bu tartışmalar daha da yoğunlaştı.

Netanyahu'nun koalisyonu; kendi sağcı partisi Likud, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in yerleşimci yanlısı Dini Siyonizm Partisi ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in aşırı sağcı Yahudi Gücü Partisi'nden oluşuyor.

Ultra-Ortodoks Yahudi partileri Birleşik Tevrat Yahudiliği ve Şas, 2024'te hükümetten ayrıldı ancak hükümetin ayakta kalmasına destek verdi.

NETANYAHU'YA KARŞI KİMLER YARIŞIYOR?

Netanyahu'ya karşı yarışanlar arasında Yashar Partisi lideri Eisenkot, Bennett ile Lapid'in Birlikte Partisi, eski Sovyet ülkelerinden gelen göçmenler arasında destek bulan Lieberman'ın İsrail Evimiz Partisi bulunuyor.

Ayrıca İsrail'deki yüzde 20'lik Arap azınlığı büyük ölçüde temsil eden dört parti, Hadaş, Ta'al, Ra'am ve Balad ile eski general Yair Golan'ın liderliğindeki sol eğilimli Demokratlar da Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmayı hedefliyor.