2023 yılında Evolution, Medicine, and Public Health adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırmada, insanların solunum yolu enfeksiyonu geçiren kişileri yalnızca vücut kokularından ayırt edip edemeyeceği incelendi.
Araştırmacılar, 20 gönüllüden hem sağlıklı oldukları dönemde hem de akut solunum yolu enfeksiyonu geçirdikleri sırada vücut kokusu örnekleri topladı.
Daha sonra bu örnekler, 80 kişilik bağımsız bir değerlendirme grubuna sunuldu.
Katılımcılardan, aynı kişiye ait biri sağlıklı, diğeri hastalık döneminde alınmış iki koku örneğini karşılaştırarak hangisinin hasta olduğu döneme ait olduğunu belirlemeleri istendi.
HASTA OLAN KİŞİLERİ KOKULARINDAN AYIRT ETTİLER
Deneyin sonucunda katılımcılar, hastalık dönemine ait kokuları ortalama yüzde 56,7 doğruluk oranıyla tespit etti.
İki seçenek arasından rastgele tercih yapıldığında beklenen başarı oranı yüzde 50 olmasına rağmen, katılımcıların elde ettiği sonuç bu seviyenin istatistiksel olarak üzerine çıktı.
Araştırmacılar, aradaki farkın küçük olduğunu ancak insanların enfeksiyonla bağlantılı bazı koku değişikliklerini algılayabildiğine işaret ettiğini belirtti.
Bu bulgu, insan burnunun sağlık durumuna ilişkin fark edilmesi güç biyolojik değişiklikleri algılayabileceği düşüncesini destekledi.
HASTALIK VÜCUT KOKUSUNU DEĞİŞTİRİYOR
Peki, bir insan hastalandığında vücudunun kokusu neden değişiyor?
Bilim insanlarına göre bunun olası açıklamalarından biri, bağışıklık sisteminin enfeksiyon karşısında verdiği tepki.
Vücutta gelişen iltihabi süreçler, metabolik faaliyetleri ve deri yoluyla çevreye yayılan uçucu kimyasal bileşiklerin yapısını etkileyebiliyor.
Bu değişiklikler, kişinin normal koşullarda sahip olduğu vücut kokusundan farklı bir koku profili oluşturabiliyor.
Ancak söz konusu değişimlerin her zaman belirgin veya bilinçli olarak fark edilebilir düzeyde olması gerekmiyor.
BİRKAÇ SAAT İÇİNDE BİLE DEĞİŞEBİLİYOR
2023 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanan başka bir araştırma da hastalıkla ilişkili koku değişikliklerine dair dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Araştırmada sağlıklı gönüllülerin bağışıklık sistemi, geçici bir iltihabi yanıt oluşturacak şekilde deneysel olarak etkinleştirildi.
Daha sonra gönüllülerin vücut kokularındaki değişiklikler incelendi.
Sonuçlar, bağışıklık sisteminin etkinleşmesinden yalnızca birkaç saat sonra bile vücut kokusunun algılanabilir biçimde değişebildiğini gösterdi.
Araştırmacılar, bu değişikliklerin özellikle koltuk altı terinden yayılan uçucu bileşiklerle ilişkili olabileceğini belirledi.
İNSAN VÜCUDUNUN GİZLİ SAVUNMA SİSTEMİ Mİ?
Hayvanlar dünyasında hastalıkların kokuyla algılanması uzun zamandır araştırılıyor.
Bazı hayvan türleri, enfekte olmuş diğer hayvanların kokularını ayırt ederek onlarla temastan kaçınabiliyor.
Bilim insanları, insanlarda da benzer bir biyolojik mekanizmanın bulunabileceğini değerlendiriyor.
Bu görüşe göre hastalıkla ilişkili koku değişikliklerini algılamak, evrimsel süreçte bulaşıcı hastalık taşıyan bireylerden uzak durmaya yardımcı olmuş olabilir.
Ancak araştırmalar, insanların günlük yaşamda hastaları güvenilir biçimde kokularından teşhis edebildiğini veya bu yeteneğin hastalıkların bulaşmasını gerçekten azalttığını henüz kanıtlamış değil.
HER HASTALIK KOKUSUNDAN ANLAŞILABİLİR Mİ?
Araştırmaların ortaya koyduğu sonuçlar, her hastalığın kendine özgü ve insanlar tarafından kolayca tanınabilen bir kokusu olduğu anlamına gelmiyor.
Özellikle 80 kişinin katıldığı deneyde elde edilen yüzde 56,7'lik doğruluk oranı, insan burnunun hastalık tespitinde güvenilir bir teşhis aracı olmadığını da gösteriyor.
Ayrıca vücut kokusu; beslenme alışkanlıkları, kullanılan ilaçlar, hijyen ürünleri ve kişisel metabolik özellikler gibi çok sayıda faktörden etkilenebiliyor.
Bu nedenle yalnızca kokuya bakarak bir kişinin hasta olup olmadığına karar vermek mümkün değil.
BİLİM İNSANLARI YENİ ARAŞTIRMALARIN PEŞİNDE
Bilim insanları, vücut kokusundaki değişikliklerin hangi biyolojik süreçlerden kaynaklandığını ve farklı hastalıklarda benzer işaretlerin ortaya çıkıp çıkmadığını araştırmayı sürdürüyor.
Özellikle solunum yolu enfeksiyonları sırasında oluşan koku değişikliklerinin daha ayrıntılı incelenmesi, insan vücudunun hastalıklara verdiği tepkilerin anlaşılmasına katkı sağlayabilir.
Araştırmalar, insanların birbirleri hakkında yalnızca gördükleri ve duydukları üzerinden değil, farkında olmadan algıladıkları kimyasal işaretler aracılığıyla da bilgi edinebileceğini gösteriyor.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.