Binlerce yıldır aralıksız akıyordu: Dev şelalenin vanasını bir gecede kapattılar

Amerika Birleşik Devletleri Ordusu Mühendisler Birliği, çökme tehlikesi altındaki Amerikan Niagara Şelalesi'nin akışını 28 bin tonluk kaya setiyle tamamen durdurdu. Bu müdahaleyle binlerce yıldır aralıksız akan devasa su kütlesi günler içinde kupkuru bir vadiye dönüşerek insan kontrolüne alındı.

KAYA BLOKLARI KOPMAYA BAŞLADI

Niagara Şelalesi'nin ABD sınırlarında kalan Amerikan kolunda meydana gelen büyük kaya kopmaları, şelalenin doğal yapısını ve jeolojik dengesini bozmaya başladı. Yüzyıllar boyunca şelale tabanında biriken devasa kaya yığınları, suyun serbest düşüşünü engelleyerek doğal akış hattını tıkadı. Amerikan yetkilileri ve jeoloji mühendisleri, suyun altındaki kaya tabakasının daha fazla çökmesini durdurmak ve taban yapısını doğrudan incelemek amacıyla akışı tamamen kesme kararı aldı.

28 BİN TONLUK SETLE AKIŞ NASIL DURDURULDU?

ABD Ordusu Mühendisler Birliği, şelalenin üst havzasında yer alan Goat Adası ile nehir kıyısı arasına 28 bin ton ağırlığında kaya ve toprak yığarak geçici bir bent inşa etti. Yüzlerce kamyonun aralıksız döküm yapmasıyla örülen set, nehrin Amerikan koluna giden tüm su geçişini engelleyerek debiyi Kanada tarafındaki Nallı Şelale yönüne aktardı. Birkaç gün içinde Amerikan Şelalesi'nin suyu tamamen çekildi ve binlerce yıldır çağlayan suyun yerini 50 metrelik dik ve çıplak bir kaya duvarı aldı.

KUPKURU KALAN NEHİR TABANINDA NE BULUNDU?

Suyun çekilmesiyle birlikte şelalenin tabanı ve nehir yatağı tarihte ilk kez çıplak gözle incelenebilir hale geldi. Mühendisler ve yer bilimciler, yüzlerce yıldır su altında kalan kaygan zeminde yürüyerek kırılgan kireçtaşı ve şist katmanlarını haritalandırdı. Yapılan saha taramalarında tabanda biriken tonlarca ağırlığındaki kaya molozlarının yanı sıra geçmiş yıllarda şelaleye düşen veya akıntıya kapılan kişilere ait kemik kalıntıları ile çok sayıda tarihi nesne gün yüzüne çıkarıldı.

Şelalenin dik yüzeyindeki yapısal çatlakları tespit eden ekipler, kayaların kopmasını önlemek için kütleye derin delikler açarak devasa çelik ankraj cıvataları yerleştirdi. Yüzeydeki yarıklar yüksek basınçlı harç enjeksiyonuyla dolduruldu ve kayaların içindeki su basıncını tahliye edecek drenaj kanalları açıldı. Yaklaşık beş ay süren zemin sabitleme çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte, 1969 yılının Kasım ayında geçici bent kontrollü patlamalarla yıkılarak nehir suyu yeniden orijinal yatağına bırakıldı.