Bahçeli'nin önerisi "il olmalı" dediği yerlerde nasıl karşılandı? "30 yıldır bekliyoruz"

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin il sayısının 100'e yükseltilmesi önerisi, bahsettiği ilçelerde bir numaralı gündem maddesi haline geldi.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin ilk kez 2023 yılında dile getirdiği "yeni 19 il ve 78 ilçe kurulması" önerisini yinelemesi, gündemin ilk sıralarındaki yerini koruyor. "Nüfus büyüklüğü", "gelişme potansiyeli", "coğrafi durum", "hizmetlere erişimde yaşanan sıkıntılar" ve "stratejik konum" gibi kriterlerin dikkate alınması gerektiğini belirten Bahçeli, il statüsüne geçirilmesini önerdiği ilçeleri şöyle sıralamıştı: "Polatlı, Konya Ereğli, Ünye, Vezirköprü, Karadeniz Ereğli, Erciş, Doğubayazıt, Ahlat, Ergani, Midyat, Siverek, Elbistan, Kozan, Alanya, Tarsus, Fethiye, Akhisar, Lüleburgaz ve Bandırma." MHP lideri, yeni belediyelerin kurulması ve illerin milletvekili dağılımının değişmesinin siyasetin alanını da genişleteceğini, düzenlemenin 'Türk ve Türkiye Yüzyılı'nın idarede stratejik büyüme hamlesi olarak öne çıkacağını söylemişti. Öneri, özellikle listede yer alan ilçeler ve bağlı oldukları illerde geniş yankı uyandırdı. ALANYA: 30 YILDIR BEKLİYORUZ Alanya'da vatandaşlar ve pazarcı esnafı, ilçenin il olmasını 30 yıldır beklediklerini söylüyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre güncel nüfusu 371 bin 547 olan Alanya'da nüfusun yüzde 50,58'i erkeklerden yüzde 49,42'si kadınlardan oluşuyor.

Yıllık nüfus artış oranı yüzde 2,67 olarak ölçülen ilçede yabancı uyruklu nüfus sayısı da öne çıkıyor.

78 farklı ülkeden toplam 38 bin 563 yerleşik yabancı vatandaşın yaşadığı kentte ilk sıralarda Rusya, Ukrayna ve Almanya vatandaşları yer alıyor.

Alanya'da yaz aylarında turizm hareketliliğiyle birlikte fiili nüfus 700 binin üzerine kadar çıkıyor. İhlas Haber Ajansı'na konuşan (İHA) 60 yaşındaki Hasan Yılmaz, il statüsünün kente birçok alanda katkı sağlayacağını belirterek "Bundan 30 sene önce il olması gerekirdi. Tansu Çiller geldi, ‘İl yapacağız' dedi ama yapmadılar. Daha sonra gelenler de yapmadı. 30 senedir bekliyoruz " dedi. Nurten Akıllı da Alanya'nın il olmasıyla birlikte sağlık, sanayi ve ekonomi alanlarında gelişme yaşanacağını ifade ederek, "Sanayisi, ekonomisi ve sağlık açısından her şeyimiz dört dörtlük olur" diye konuştu. 49 yaşındaki esnaf Esma Pala da il statüsünün kente hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli kazanımlar sağlayacağını söyledi; sağlık hizmetlerine erişim konusunda yaşadıkları sıkıntılara dikkati çekti: “Hastane işlerimiz olduğunda Antalya'ya gitmek zorunda kalıyoruz. Günübirlik gidip gelmekte zorlanıyoruz. Alanya il olursa buradaki hastane de büyür ve daha güzel olur.” VEZİRKÖPRÜ: "GECİKMİŞ ANCAK YERİNDE BİR ADIM" TÜİK verilerine göre güncel olarak 87 bin 575 kişinin yaşadığı Vezirköprü'de nüfusun yüzde 50,02'sini erkekler, yüzde 49.98'ini kadınlar oluşturuyor.

1925 yılına kadar Amasya'ya bağlı olan, bu tarihte Samsun'a geçirilen ilçe, bu ildeki sıralamada Bafra ve Çarşamba'nın ardından üçüncü sırada bulunuyor.

Bahçeli'nin açıklaması sokakta kısa sürede gündem oldu. “Bizi il yapmazlar.” diye temkinli yaklaşanlar olsa da genel olarak bunun “gecikmiş ancak yerinde bir adım olduğu” yönündeki değerlendirmeler öne çıktı. MİDYAT: "GEÇ BİLE KALINDI" Mardin'de Kızıltepe ve Artuklu'dan sonra en kalabalık üçüncü ilçe olan Midyat'ta güncel olarak 125 bin 791 kişi yaşıyor. Nüfüsun yüzde 50,01'ini erkekler, yüzde 49,99'unu kadınlar oluşturuyor. Farklı din, dil ve kültürden insanlar yüzyıllardır ilçede bir arada yaşıyor.

Şal ustalığı yapan ve sosyal medyada tanınan Firdevs Akgün, İHA'ya verdiği demeçte ilçenin çok kültürlü yapısına dikkati çekerek "Midyat, din ve ırk ayrımı olmadan insanların barış ve kardeşlik içinde yaşadığı bir medeniyetler şehridir. Tarihi, kültürü, sanatı, gümüş işlemeciliği ve taş mimarisiyle görülmeye değer bir yerdir. Midyat'ın il olması gerektiğini düşünüyorum. Bu konuda geç bile kalındı.'' dedi. İlçede yöresel yemekler sunan Safiye Çelik de Midyat'ın turizm potansiyelini vurgulayarak "Medeniyetler şehri Midyat'ın daha fazla büyümesini ve gelişmesini istiyoruz. Yöresel yemeklerimiz ziyaretçilerimiz tarafından büyük ilgi görüyor. Midyat'ın her alanda daha ileriye gitmesini arzuluyoruz.'' dedi. ERGANİ: "DİYARBAKIR'IN DA YÜKÜNÜ HAFİFLETİR" 140 bini aşkın nüfusu ile Diyarbakır’ın en büyük ilçeleri arasında bulunan Ergani’de nüfusun yüzde 50,73'ünü erkekler, yüzde 49,27'sini kadınlar oluşturuyor. AK Parti Ergani İlçe Başkanı Aziz Yılmaz, Bahçeli'nin önerisiyle ilgili olarak "Ergani’nin il olması bizi çok mutlu eder. Ergani şehirlerarası yol üzerinde, güzergahı çok iyi olan ilçe, il olmayı hak ediyor. Birçok ilden büyük bir ilçedir. Devlet Bahçeli’nin önerisini cumhurbaşkanımız onaylarsa inşallah il olacağız. Elazığ’ın ilçesi Maden yıllardır Ergani ile iç içe. Bu durum Maden için çok iyi olur. Madenliler Elazığ’dan ziyade Ergani’de. Ekonomik olarak yüzde 90 olarak Ergani’ye bağlı. Alacakaya’da bizim sınırlar içinde. Alacakaya içinde çok iyi olur Elazığ’a uzak Ergani’ye çok yakın." dedi. Esnaf Cengiz Ercengiz ise "Yakın ilçelerin de faydasına. Ergani Elazığ arası 100 kilometre, Maden ve Alacakaya arası ise 20-25 kilometredir. Yani bize bağlansalar daha iyi olur onlar için devletin aldığı karara uymak zorundalar. Elazığ da Diyarbakır da hepimiz kardeşiz." diye konuştu. Vatandaşlardan Yasin Aral da "D-100 karayolu üzerinde kurulan bir ilçeyiz 145 bin nüfusa sahip büyük ovası olan, çiftçiliği ve hayvancılığı gelişmiş bir bölgeye sahibiz. İnşallah bu sözde kalmaz gerçekleşir hepimiz seviniriz. Maden, Çermik, Çüngüş, Alacakaya, Arıcak, Dicle bunların bize katılması Diyarbakır’ın yükünü de hafifletir." ifadesini kullandı. Nüfus büyüklüğü bakımından Ankara'nın 25 ilçesi arasında 10'uncu sırada yer alan Polatlı'da güncel olarak 131 bin 894 kişi yaşıyor. Bunların yüzde 49,97'sini erkekler, yüzde 50,03'ünü kadınlar oluşturuyor. Bahçeli'nin açıklaması, genel anlamda kent sakinlerinden destek görse de kimileri Ankara'dan ayrılmanın bazı noktalarda dezavantajlı olabileceğini söylüyor.

Ümit Nefes, “Doğduğumdan beri Polatlı'dayım. Polatlı il olursa yatırım daha fazla gelir; ilimiz daha çok gelişir. Ankara'ya gitme ve gelme bağlantımız azalır, her işimizi buradan görebiliriz. Yaşam şartları artar. Bir ilin faydası olan her şey buraya gelir. Resmi kurumlar, özellikle hastaneler buraya gelir. Ankara'ya gitmektense burada işimizi halletmeyi tercih ederim.” diyor: "Herkesin Ankara'ya gidip gelme imkanı yok. Bazı insanlar zor gidip geliyor. Bazen öyle bir hastalıklar var ki, devamlı gidip geliyorsun. O da maddi olarak bir külfet oluşturuyor. Resmi kurumlarda işimiz olduğu zaman burada halledemezsek mecbur Ankara'ya gitmek zorundayız ve aynı gün işimizi bitiremiyoruz. Bizim için bunlar da zor oluyor.

Buradan Ankara'ya gitmek nereden baksan 45-50 dakika sürer ama gideceğin yerde ayrıca başka araçlara bindiğin zaman onunla beraber 2 saatte ancak varırsın. Akşam belli bir vakitten sonra da Ankara'dan gelme şansın yok. Polatlı arabalarının saatleri belli. Polatlı'nın il olması her açıdan iyi olur." İsmail Demir de "30 yıldır buradayım, Polatlı'nın il olmasını çok istiyorum. Çünkü bir işimiz olduğunda Ankara'ya gidiyoruz. Ankara'ya gidene kadar işlerimizi burada halledersek daha güzel olur. Esnaf olarak daha güzel olur, her şeyimiz standart olur. Polatlı'nın il olmasını çok isterim. Kime mikrofon uzatırsanız hep aynı kelimeyi duyarsınız." diye konuştu. “ANKARALI KALMAK İSTİYORUM” Ergün Fırat ise Polatlı'nın Ankara'ya bağlı kalmasını istediğini söyleyerek, "Doğduğumdan beri Polatlı'da yaşıyorum. Polatlı il olmamalı, Ankaralı kalmak istiyorum. Ankara Türkiye'nin başkenti. Polatlı il olursa daha pahalılık yürür. O yüzden Polatlı'nın il olmasını istemiyorum. Ankaralı kalmak istiyorum." ifadesini kullandı. BİR İLÇENİN İL OLMASI NE ANLAMA GELİYOR? Türkiye'de son olarak 1999 yılında Bolu'dan ayrılan Düzce'ye statü verildi ve il sayısı 81'e yükseldi. Şu an 81 ilde 922 ilçe bulunuyor. Bir ilçenin il olması, o kentin idari mimarisinin sil baştan düzenlenmesi anlamına geliyor. İl statüsü kazanan bir bölgede ikamet eden vatandaşlar, mevcut nüfus oranlarına paralel şekilde belirlenecek milletvekilleriyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) temsil hakkı elde ediyor. İlçe döneminde kaymakamlık eliyle yürütülen mülki idare, il olunmasıyla birlikte valilik yönetimine geçiyor. Bölgeye yönelik kamu yatırımları da artık doğrudan genel bütçeden o ile özel olarak tahsis edilmeye başlıyor. Eskiden bir ilçenin il yapılması, kurulan yeni idari teşkilatlar nedeniyle önemli bir istihdam kapısı olarak görülüyordu. İl müdürlüklerinin açılması ve buralara yeni kadroların atanması, bölgeye sağlanan ticari teşviklerin çeşitlenmesi, sağlık - eğitim gibi temel kamusal hizmet olanaklarının genişlemesine neden oluyordu. İl statüsü kazanan yerlerde yerel yönetim yapısı da köklü değişikliğe uğruyor. Bu durum, belediye başkanının seçim usulünden belediyeye aktarılan bütçe paylarına kadar birçok hukuki ve mali unsuru doğrudan etkiliyor. KANUN TEKLİFİNİN MECLİS'TEN GEÇMESİ GEREKİYOR 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre bir ilçenin il olabilmesi için Meclis'te sunulacak bir kanun teklifinin onaylanarak yasalaşması gerekiyor. Öneri öncelikle ilgili komisyonlarda değerlendiriliyor. Ardından Genel Kurul'da oylamaya sunuluyor. Yasa teklifinin değerlendirilme sürecinde ilçenin coğrafi durumu, iktisadi şartları ve kamu hizmetlerinin gerekleri dikkate alınıyor. Bir ilçenin il statüsü kazanabilmesi için en az 100 bin nüfusa sahip olması ve il merkezine 30 kilometre uzaklıkta bulunması gerektiği düşüncesi öne çıkıyor. Aynı zamanda sosyoekonomik ve idari kriterler de göz önünde tutuluyor.

İlçenin sanayi, ticaret, tarım, ihracat veya turizm alanlarında güçlü bir ekonomik hacme ve potansiyele sahip olması, kara yolu, demiryolu ve benzeri ulaşım ağlarının merkezî bir kavşakta yer alması, çevresindeki diğer yerleşim yerleriyle ilişkisi, bölgeye hitap eden bir cazibe merkezi olup olmadığı gibi kriterler öne çıkıyor.