Araştırma: 'Escitalopram' diğer antidepresanlara göre hastalığın nüksetmesini engellemede daha etkili

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Antidepresanların depresyon belirtilerinin yeniden ortaya çıkmasını engellemekte ne kadar etkili olduğunu inceleyen geniş çaplı bir araştırmada bir ilaç üst sıraya yerleşti.

Yaklaşık 10 bin kişinin katıldığı ve bir yıla kadar farklı ilaçlar kullandığı bir çalışmada, "escitalopram" hastaların tedavinin ardınan yeniden depresyon belirtileriyle baş başa kalmasını önlemede en iyi performansı gösterdi.

Bu konuda escitalopram'ı 'agomelatin' ve 'duloksetin' izledi, Prozac (fluoksetin) ise hemen onların altında yer aldı.

Uzmanlar, bu sonuçların, şiddetli depresyonu olan herkesin escitaloprama geçmesi gerektiği veya diğer antidepresanların işe yaramadığı anlamına gelmediğini, çünkü tüm ilaçların etkili olabileceğini ve her birinin kendi avantaj ve dezavantajları olduğunu vurguluyor.

• Türkiye’de antidepresan satışındaki artış toplumda ruh sağlığının bozulduğunun bir göstergesi mi?

Depresyon bazı kişilerde tekrarlayabiliyor

Depresyon yaygın görülen bir rahatsızlık. İngiltere'de her altı kişiden biri depresyon ile mücadele ediyor.

Doğru tedavi ve destekle insanlar iyileşebiliyor. Ancak bazı kişilerde depresyon tekrarlayabiliyor.

Hastalığın yeniden nüksetmesini önlemek için doktorlar depresyon belirtileri ortadan kalktıktan sonra en az altı ay boyunca antidepresan kullanımına devam edilmesini, ardından dozun kademeli olarak azaltılmasını tavsiye ediyor.

• Depresyon hakkında bütün bildiklerimiz yanlış mı? Yeni bulgular nasıl okunmalı?

• ABD Savunma Bakanı Hegseth'e nöbetçi askerden sert uyarı
• Dünyada 130 kişide rastlanan hastalığın tedavisi bulunmuş olabilir
• Beyaz ailenin büyüttüğü siyah kız çocuğu: 'Bana gerçeği neden söylemediniz?'
• HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

Haberin sonu

The Lancet Psychiatry'de yayımlanan yeni analiz, toplamda bir düzineden fazla yaygın antidepresanın etkinliğini karşılaştıran önceki çalışmaları inceledi.

Bulunan farklılıklar mütevazı düzeydeydi ve uzmanlar daha fazla bilgi edinmek için daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Depresyona yol açan pek çok neden olduğu gibi ilaç ve konuşma terapisi de dahil olmak üzere çeşitli tedavi yöntemleri de bulunuyor.

Uzmanlar, hastaların hangi tedavi seçeneklerinin kendileri için en uygun olduğunu doktorlarıyla görüşmeleri gerektiğini söylüyor.

Escitalopram nedir ve nasıl etki eder?

Birçok tıbbi kılavuz, escitalopram, sertralin ve fluoksetin veya Prozac gibi SSRI (seçici serotonin geri alım inhibitörü) antidepresanları ilk tercih edilecek ilaç olarak öneriyor.

Bu ilaçlar, ruh haliyle bağlantılı olan serotonin seviyesini artırıyor.

Yeni analize göre, Prozac (fluoksetin) ile karşılaştırıldığında:

• Escitalopram kullanan kişilerin semptomlarında iyileşme görülmesi ve iyi halin devam etmesi olasılığı daha yüksek, ilaçlarını bırakma olasılıkları ise daha düşüktü.
• Agomelatin (atipik bir antidepresan) ve duloksetin (SNRI veya seçici noradrenalin geri alım inhibitörü) de iyi performans gösterdi.
• Sertralin de dahil olmak üzere diğer ilaçlar da daha iyi sonuç vermedi.

Araştırmacılardan biri olan Hollanda'daki Radboud Üniversitesi'nden Prof. Eric Ruhé, ilaç seçiminin her birey için farklılık gösterebileceğini söyledi.

"Bununla birlikte, çalışmamız reçete yazanların ve hastaların birlikte alacakları kararlara ışık tutabilir: Eğer bir antidepresan kullanmaya başlarsanız, sadece iyileşmenize yardımcı olmakla kalmayıp, aynı zamanda sağlığınızı korumanıza da yardımcı olacak bir ilaç seçin."

Imperial College London'da uzman olan Dr. Sameer Jauhar, araştırmanın faydalı bilgiler sağladığını ancak "hangi antidepresanın bireysel bir hasta için en iyi sonucu vereceğini bize söyleyemediğini" belirtti.

"Bu bulguları, mevcut antidepresan tedavisine iyi yanıt veren birinin tedavi değiştirmesi için bir neden olarak yorumlamam" diye ekledi.

Kraliyet Psikiyatri Koleji'nden Prof. Allan Young ise şunları söyledi:

"Bazı ilaçların uzun vadeli sonuçlar açısından diğerlerine göre küçük bir avantajı olsa da, farklılıklar azdır ve tedaviye karar verirken yan etkiler, önceki yanıt ve hasta tercihi gibi bireysel faktörlerin önüne geçmesi olası değildir."

Yan etkileri neler?

Tüm ilaçlar gibi, escitalopram da uyku sorunları, kabızlık ve kilo artışı gibi yan etkilere neden olabilir, ancak bu yan etkiler herkeste görülmez.

İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri'ne (NHS) göre escitalopram veya benzeri bir SSRI etkisiz veya uygun değilse, doktorlar SNRI gibi farklı bir antidepresan türü önerebilir.

Amitriptilin gibi eski trisiklik antidepresanlar artık daha az sıklıkla reçete ediliyor.

Ruh sağlığı yardım kuruluşu Mind, insanların antidepresanların potansiyel faydaları ve yan etkileri hakkında net bilgilere ve ayrıca konuşma terapileri ve farkındalık gibi diğer destek biçimlerine erişime ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.

Yardım kuruluşu, "İnsanların kendilerine uygun tedaviyi bulmadan önce birden fazla ilacı denemeleri yaygın bir durum ve işe yarayan şey zamanla değişebilir" dedi.

Haberin sonu

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.