Ankara, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn’ın temmuz ayında Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaret ve Cumhurbaşkanı'nın oğlu Bilal Erdoğan’ın geçen hafta Lübnan’da yetkililer, ileri gelenler ve toplum liderleriyle yaptığı üç günlük temaslar dahil olmak üzere son aylarda Lübnan hükümetiyle ilişkilerini yoğunlaştırdı.
Konu hakkında Middle East Eye'a konuşan Ankaralı kaynaklar, özellikle Şam’da yeni Suriye hükümetinin işbaşına gelmesinin ardından Türkiye'nin Levant bölgesindeki bağlarını derinleştirmeyi amaçladığını ve bu geçiş sürecinin Türk yetkililere Suriye ile Lübnan arasındaki diyaloğu teşvik etme imkanı tanıdığını söyledi.
Bu diplomatik trafik kapsamında Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani de temmuz ayında Beyrut'u ziyaret ederek iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açtı.
Suriye'deki istikrarın ancak Lübnan'ın da istikrarlı olmasıyla sağlanabileceğine inanan Ankara, bu doğrultuda atılması gereken adımlardan birinin Hizbullah'ın silahsızlandırılması olduğunu değerlendiriyor.
Middle East Eye'a konuşan bir Türk yetkili ise Lübnan'da Hizbullah'ın silahsızlandırılmasının nihai olarak ancak İsrail'in Lübnan topraklarındaki işgaline son vermesiyle başarılabileceğini ifade etti.
Aksi taktirde Hizbullah'ı dağılmaya zorlamanın Lübnan'da bir iç savaşı kaçınılmaz hale getireceğini ifade etti.
LÜBNAN'IN KADERİNİ BELİRLEYECEK KONU
Lider kadrosuna ve üyelerine yönelik tekrarlanan suikast ve saldırılarla zayıflamasına rağmen yeniden toparlanmanın ve İsrail ile çatışmayı sürdürmenin yollarını bulan Hizbullah'ın geleceği, Lübnan için merkezi bir mesele olmayı sürdürüyor.
İsrail'i taahhütlerine uymak yerine sahada fiili durumlar yaratmakla suçlayan Türk yetkili, Hizbullah'ın Litani Nehri'nin kuzeyine çekilmesine rağmen İsrail'in Lübnan topraklarında yeni askeri karakollar kurmama sözünü tutmadığını belirtti.
Yetkili durumu, "Yani İsrail işgali büyümeye devam ederken Hizbullah'tan silah bırakmasını istiyorsunuz. Bu durdurulması gereken imkansız bir denklem" sözleriyle değerlendirdi.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaşa yanıt olarak Hizbullah'ın roket saldırılarını yenilemesinin ardından İsrail, mart ayında Lübnan'ı işgal etmişti.
Sonrasında ABD arabuluculuğunda İsrail ve Lübnan hükümeti arasında yürütülen görüşmelerde, Lübnan makamlarının Hizbullah'ı silahsızlandırıp ülkenin güneyine konuşlanmasına karşılık İsrail'in kademeli olarak çekilmesini öngören bir çerçeve üzerinde uzlaşılmıştı.
Güney Lübnan'daki belirli "pilot bölgelerde" uygulanmaya başlanan bu düzenlemede ilerleme son aylarda durma noktasına geldi.
HİZBULLAH ŞARTI
Türk yetkili, ABD'li muhataplarına Lübnan planlarının ancak İsrail'in eylemlerini durdurmaları halinde başarılı olabileceğini, aksi takdirde Hizbullah'ın silah bırakmayacağını ilettiklerini söyledi.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara'nın Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını sağlamak amacıyla Lübnan'a müdahale edebileceği fikrini ortaya attı.
Şam bu seçeneği kamuoyu önünde reddederken, Ankara da bu adımın başarısız olacağına ve Lübnan'da yeni bir iç savaşı tetikleyebileceğine inanıyor.
Konuya ilişkin değerlendirmesini sürdüren Türk yetkili, "İsrail Güney Lübnan'daki işgalini sürdürdüğü sürece, İsrail boyutunu ele almadan Suriye'den sözde Hizbullah meselesini veya Lübnan meselesini çözmesini istemek imkansızdır" ifadelerini kullandı.
İSRAİL DİPLOMASİYİ REDDETTİ
İsrail ve Suriye, bu yılın başlarında 1974 tarihli kuvvetlerin ayrıştırılması anlaşmasına dayalı bir güvenlik anlaşması üzerinde müzakereler yürütmüştü.
Ankara'nın güney Suriye konusunda bir uzlaşıya varılması amacıyla İsrailli ve Suriyeli yetkilileri müzakere masasına getirmek için bir yıl boyunca çaba harcadığını belirten Türk yetkili, Türkiye'nin mevcut anlaşmanın güncellenmesini önerdiğini aktardı.
Yetkili, "Beklendiği gibi İsrailliler reddetti. Hiçbir şey imzalamak istemiyorlar ve zaten durmak da istemiyorlar" dedi.
Türk yetkililer, bu isteksizliğin İsrail'in Lübnan ve Suriye'nin reddedeceğini bildiği önerileri neden masaya getirdiğini açıkladığı görüşünde.
SURİYE'Yİ SUÇLADILAR
Buna karşılık üst düzey bir İsrailli yetkili, eylül ayında medyaya yaptığı açıklamada ilerleme kaydedilememesinden Suriye'yi sorumlu tutarak, uluslararası yaptırımların kaldırılmasının ardından Şam'ın anlaşma iştahını kaybettiğini öne sürdü.
İsrailli yetkili, Esad hükümetinin Aralık 2024'te düşmesinin ardından oluşturulan tampon bölgeyi bir güvenlik varlığı olarak nitelendirerek, İsrail'in bu bölgeden çekilmesini gerektirecek bir anlaşmayı kabul etmeye istekli olmadığını söyledi.
Ankara ise yeni bir İsrail hükümetinin daha pragmatik bir yaklaşım sergileyebileceğine ve bunun Lübnan'da hızlı bir ilerlemeye olanak tanıyabileceğine inanıyor.
Türk yetkili, "Ancak yine de Suriye'ye ve Lübnan'a yönelik yayılmacılık ile elbette Gazze ve Batı Şeria'da yaptıkları devam ettiği sürece bu tabutlar gelmeye devam edecek ve bölge için daha fazla sorun yaratacaktır" şeklinde konuştu.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.