kaynak olarak ekleyin
Yemen’de İran destekli Husiler ile uluslararası alanda tanınan hükümet güçleri arasındaki çatışmalar yeni bir aşamaya girdi. Haftalardır stratejik bölgeleri geri almak amacıyla operasyon yürüten Suudi Arabistan destekli kuvvetler, askerî pozisyonunu değiştirme kararı aldı. Pazar günü yapılan açıklamada, birliklerin geçici başkent Aden ve çevresindeki bölgelerin güvenliğini sağlamak amacıyla yeniden konuşlandırıldığı bildirildi.
Ancak bu kararın zamanlaması dikkat çekici. Çünkü geri çekilme, hükümet güçlerinin Kızıldeniz kıyısında başlattığı ve yaklaşık altı haftadır devam eden karşı harekâtın ardından geldi. Yaşanan gelişmelerin perde arkası daha da dikkat çekici.
ASIL MÜCADELE BU DAR GEÇİTTE! DÜNYANIN GÖZÜ NEDEN YEMEN’E ÇEVRİLDİ?
Yemen’deki çatışmaların uluslararası boyut kazanmasının en önemli nedenlerinden biri, Babülmendep Boğazı çevresindeki kontrol mücadelesi. Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan bu stratejik geçit, Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin en önemli güzergâhlarından biri üzerinde bulunuyor. Süveyş Kanalı’na ulaşan ticari gemiler açısından kritik öneme sahip olan boğaz, enerji sevkiyatı ve küresel ticaretin güvenliği bakımından da büyük önem taşıyor.
Husiler, eylül ayında başlattıkları hızlı askerî ilerleyiş sırasında Kızıldeniz kıyısındaki stratejik bölgeleri ele geçirerek Babülmendep çevresindeki etkilerini artırdı. Mocha Limanı’nın kontrolünün de el değiştirmesi, bölgedeki gelişmelerin uluslararası deniz ulaşımına olası etkilerini yeniden gündeme taşıdı.
Suudi Arabistan destekli hükümet güçleri ise ekim ayında başlattıkları karşı operasyonla bazı stratejik mevzileri geri almayı başardı. Ancak Husilerin bölgedeki ilerleyişinin tamamen durdurulamaması ve Taiz çevresinde artan baskı, operasyonun seyrini değiştirdi.
15 Kasım‘da açıklanan geri çekilme kararıyla hükümet güçleri, Babülmendep çevresindeki bazı mevzilerinden ayrılarak Aden yönüne yeniden konuşlandı. Dış basında yer alan haberde askerî kaynaklara göre birlikler, Dhubab bölgesinin güneyindeki El-Sukiya çevresine çekildi.
Böylece Husilerin stratejik boğazın çevresindeki etkisini artırabileceği yeni bir dönem başladı. Bu gelişme, yalnızca Yemen’deki askerî dengeler açısından değil, uluslararası ticaret açısından da yakından izleniyor. Çünkü Babülmendep çevresinde güvenlik risklerinin artması, ticari gemilerin güzergâhlarını değiştirmesine, taşımacılık maliyetlerinin yükselmesine ve enerji sevkiyatında yeni sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir.
SAHADA TAKTİK HAMLE Mİ, GÜÇ KAYBI MI YAŞANIYOR?
Bu geri çekilmeyi Güvenlik ve Psikolojik Harp Uzmanı, Emekli İstihbarat Albay Coşkun Başbuğ’a danıştığımda, “Şu an yaşanan gelişmeye bakarak bunun taktiksel bir çekilme mi yoksa sahadaki güç kaybından kaynaklanan bir geri adım mı olduğunu söylemek zor. Eğer karşı taraftan yeni bir stratejik hamle gelirse bu durumun planlı bir çekilme olduğunu anlayabiliriz. Ancak Husiler hâkimiyet alanlarını genişletmeye devam eder, Suudi Arabistan’ı destekleyen güçler de sahada kan kaybederse bu kez Husilerin giderek güç kazandığını ve kritik noktaları ele geçirdiğini görürüz” dedi.
Taktiksel geri çekilmenin arkasında askerî bir plan bulunabileceğine dikkat çeken Başbuğ, bu tür gelişmelerde kararın sonuçlarına bakılması gerektiğini dile getirdi. Başbuğ, “Böyle olaylarda bir taktik akıl aramak gerekir. Eğer geri çekilmenin ardından yeni bir ağırlık merkezi oluşturuluyor, birlikler başka bölgelere kaydırılıyor veya savaş kontrollü biçimde farklı noktalara taşınıyorsa burada bir kurmay aklın devrede olduğunu söyleyebiliriz. Ancak Suudi Arabistan’ı destekleyen güçlerin artık dayanacak takatinin kalmaması ve Husilerin sahadaki üstünlüğünü kabul etmek zorunda kalması da ihtimaller arasında” ifadelerini kullandı.
ADEN İÇİN ALARM ZİLLERİ Mİ ÇALIYOR? HUSİLERİN İLERLEYİŞİ YAKLAŞTI
Geri çekilme kararının arkasındaki en önemli gelişmelerden biri de Husilerin Aden yönündeki ilerleyişi. Yemen’de uluslararası alanda tanınan hükümetin merkezi olan Aden, 2015 yılından bu yana ülkenin siyasi ve askerî açıdan en önemli merkezlerinden biri konumunda.
Husilerin son dönemde güneydeki ilerleyişini artırması, kentin güvenliğine ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi. AFP’nin askerî ve hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre Husi güçleri, komşu Lahj vilayetindeki iki ilçeyi ele geçirerek Aden’e yaklaşık 60 kilometre mesafedeki mevzilere ulaştı. Bölgede hükümet güçlerinin savunma hatlarını güçlendirmeye başladığı, kentin çevresinde kum torbalarıyla tahkimat yapıldığı ve savunma hazırlıklarının artırıldığı bildirildi.
New York Times’ta yer alan haberde Uluslararası Kriz Grubu’nun Yemen kıdemli analisti Ahmed Nagi de Husilerin hedeflerine ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. Nagi, Husilerin Aden’e ilerleme konusunda kararlı olduklarını belirterek, Yemen hükümetinin veya Suudi Arabistan’ın kontrolündeki bölgelerin varlığını kabul etmek istemediklerini ifade etti. Bu değerlendirmeler, Aden’in önümüzdeki dönemde Yemen’deki çatışmaların en kritik merkezlerinden biri haline gelebileceğine ilişkin endişeleri artırıyor.
TAİZ’DE DÜĞÜM ÇÖZÜLEMİYOR! KUŞATMA SİVİLLERİ DE VURDU
Yemen’deki askerî hareketliliğin bir diğer önemli merkezi ise Taiz kenti. Husilerin bir aydan uzun süredir kuşatma altında tuttuğu kentte çatışmaların şiddetlenmesi, hükümet güçlerinin askerî planlarını da etkiliyor. Ülkenin üçüncü büyük kenti olarak bilinen Taiz, coğrafi konumu nedeniyle askerî açıdan stratejik bir noktada bulunuyor.
Kentin çevresindeki dağlık alanlar, Aden yönündeki ulaşım güzergâhları ve batı kıyısına uzanan yollar açısından önem taşıyor. Husilerin bu bölgede ilerleme kaydetmesi, hükümet güçlerinin hem Taiz hem de Babülmendep çevresinde aynı anda mücadele etmesini zorlaştırıyor.
BABÜLMENDEP'TE KONTROL MÜCADELESİ SÜRÜYOR
Husilerin Babülmendep Boğazı çevresindeki etkinliğinin artmasının Kızıldeniz’deki güvenlik dengeleri ve küresel ticaret üzerindeki olası etkilerini de değerlendiren Coşkun Başbuğ, bölgede yaşanan gelişmelerin geçmişine dikkat çekti. Babülmendep’in daha önce de Husilerin kontrolünde olduğunu belirten Başbuğ, Yemen merkez hükümetinin gerçekleştirdiği askerî harekâtla bazı kritik noktaları ele geçirmeye çalıştığını aktardı.
Başbuğ, Yemen merkez hükümetinin harekete geçmesinin arkasında Husilerin Babülmendep’in girişinde bulunan stratejik adaları ele geçirme girişiminin bulunduğunu ifade ederek, “Husiler başlangıçta bazı bölgelerde alan kaybetti. Yemen merkez hükümeti söz konusu adalarda kontrol sağlamaya çalıştı ve ardından Husilerin saldırılarını artırmasıyla bölgede çatışmalar yeniden yoğunlaştı. Bir dönem Babülmendep’in önceki sürece kıyasla daha güvenli olduğu değerlendirmeleri yapıldı. Ancak Husiler son bir iki aydır yeniden üstünlüğü ele geçirmek amacıyla saldırılarını artırdı. Hatta Yemen merkez hükümetinin sahada yenilgiye uğradığı ve kontrolün yeniden Husilere geçtiği yönünde haberler de gündeme geldi” diye konuştu.
Babülmendep’in girişindeki stratejik adaların önemine işaret eden Başbuğ, Husilerin bu adalarda hâkimiyet sağlaması durumunda boğaz üzerindeki kontrolün çok daha güçlü hâle gelebileceğini kaydetti.
HUSİLERİN HEDEFİ SUUDİ ARABİSTAN
Husilerin Babülmendep'e ilişkin açıklamalarının da dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Coşkun Başbuğ, örgütün bölgedeki hedeflerine yönelik yaptığı açıklamalara dikkat çekti. Başbuğ, Husilerin öncelikli hedef olarak Suudi Arabistan’ı gösterdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Husiler, Babülmendep konusunda yaptıkları açıklamalarda esas hedeflerinin Suudi Arabistan olduğunu söylüyor. İsrail ve ABD gemilerinin geçişine izin verilebileceğini, ancak Suudi Arabistan’a mal taşıyan veya Suudi Arabistan’a ait olan gemileri hedef alacaklarını ifade ediyorlar. Dolayısıyla burada doğrudan Suudi Arabistan’ı düşman olarak konumlandırıyorlar ve şu anki politikalarını da bu doğrultuda yürütüyorlar.”
Bu nedenle Babülmendep’in Husilerin kontrolüne geçmesinin otomatik olarak küresel ticaretin tamamen durması anlamına gelmeyeceğini savunan Başbuğ, değerlendirmelerin Husilerin açıkladığı hedefler çerçevesinde yapılması gerektiğini söyledi.
SAVAŞIN BİLANÇOSU AĞIRLAŞIYOR! YÜZ BİNLERCE KİŞİ EVİNİ TERK ETTİ
Yemen’de askeri gelişmelerin arka planında giderek ağırlaşan bir insani kriz bulunuyor. Birleşmiş Milletler ve insani yardım kuruluşlarının verileri, çatışmaların siviller üzerindeki etkisinin boyutunu ortaya koyuyor. Uluslararası Göç Örgütü’nün (IOM) verilerine göre, 1 Ağustos-10 Kasım 2026 döneminde Yemen’de çatışmalar nedeniyle 333 binden fazla kişi yerinden edildi.
Yerinden edilenlerin önemli bir bölümünün Taiz, Lahj ve Aden vilayetlerinde bulunduğu bildirildi. Özellikle Taiz’de yoğunlaşan çatışmalar, barınma ve temel ihtiyaçlara erişim sorunlarını daha da ağırlaştırıyor. Kentte çok sayıda yerinden edilmiş kişinin bulunması, insani yardım ihtiyacını artırırken kuşatma nedeniyle yardım ulaştırılması da güçleşiyor. Harez mülteci kampındaki yaklaşık 9 bin 600 kişinin güvenliğine ilişkin endişeler de krizin yalnızca çatışma bölgelerinde yaşayan sivilleri değil, ülkelerine sığınan mültecileri de etkilediğini gösteriyor. Bölgedeki insani yardım kuruluşları, sivillerin çatışmalardan korunması ve yardım koridorlarının açık tutulması gerektiğini vurguluyor.
BUGÜNKÜ KRİZİN ARKASINDA 12 YILLIK SAVAŞ VAR! HER ŞEY NASIL BAŞLADI?
Yemen’de bugün yaşanan gelişmeleri anlayabilmek için ülkeyi yaklaşık 12 yıldır etkisi altına alan iç savaşın geçmişine de bakmak gerekiyor. Çatışmalar, 2014 yılında İran destekli Husilerin başkent Sana’ya girerek hükümetin kontrolünü ele geçirmesiyle başladı. Siyasi krizin derinleşmesi üzerine 2015 yılında Suudi Arabistan öncülüğünde bir askerî koalisyon oluşturuldu. Birleşik Arap Emirlikleri’nin de destek verdiği müdahalenin amacı, uluslararası alanda tanınan hükümeti yeniden iktidara getirmekti.
Ancak askerî müdahale, beklenen siyasi çözümü sağlayamadı. Yıllarca süren hava saldırıları, kara çatışmaları ve karşılıklı operasyonlar Yemen’i ağır bir insani krizin içine sürükledi. Ülkenin altyapısı büyük ölçüde zarar görürken sağlık hizmetleri, eğitim sistemi ve gıda tedariki ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldı. 2022 yılında Birleşmiş Milletler öncülüğünde sağlanan ateşkes, çatışmaların şiddetini önemli ölçüde azalttı.
Ancak taraflar arasında kalıcı bir siyasi anlaşma sağlanamadı. Husiler ülkenin kuzeyindeki geniş bölgelerde kontrolünü sürdürürken, uluslararası alanda tanınan hükümet güney ve doğudaki bölgelerde varlığını korudu. Buna rağmen hükümetin kontrolündeki alanlarda farklı silahlı grupların etkili olması, ülkede merkezi otoritenin tesis edilmesini zorlaştırdı. Böylece Yemen, farklı askeri ve siyasi aktörlerin nüfuz mücadelesi yürüttüğü parçalı bir yapıya dönüştü.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.