Yayıncıların hakları korunacak: Google’a yapay zekâ resti! Rekabet Kurumu harekete geçti

Google’ın yapay zekâ destekli arama özetleri, kullanıcıların haber sitelerine tıklamadan bilgiye ulaşmasını kolaylaştırırken yayıncıların trafik ve reklam gelirlerinde kayıplara yol açıyor. Medya kuruluşlarının Google kaynaklı ziyaretlerinde düşüşler yaşanması üzerine harekete geçen Rekabet Kurumu, haber içeriklerini üreten yayıncıların haklarının korunması amacıyla “adil paylaşım” tedbirini gündeme aldı. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, teknoloji şirketleri ile medya kuruluşları arasında sürdürülebilir ve fonksiyonel bir lisanslama modelinin oluşturulması gerektiğini vurgularken, alınan kararın dijital yayıncılıkta gelir paylaşımı ve rekabet kurallarını yeniden şekillendirebileceği belirtiliyor.

Google’ın arama motorunda bilgiyi harmanlayıp kaynak linkleri arka plana atması, ‘tıklamasız arama’ alışkanlığı yaratırken Rekabet Kurumu haber emekçilerini korumak için resti çekti. Sektör temsilcileri ve uzmanlar masaya fonksiyonel bir lisanslama modeli getirilmesi gerektiğinde birleşirken; alınan bu kritik karar, dijital yayıncılık ile teknoloji devleri arasındaki güç dengesinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Google’ın son dönemde arama motoruna entegre ettiği yapay zekâ destekli özet özellikleri, kullanıcıların arama sonuçlarından doğrudan bilgi almasını sağlıyor. Ancak bu sistem kullanıcıların haber sitelerine tıklama ihtiyacını azaltıyor ve bu da trafik kaybına neden olabiliyor.

Dijital analiz şirketi Semrush verilerine göre, Haziran 2025 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde Google kaynaklı organik arama trafiğinde birçok büyük yayın kuruluşunda düşüş yaşandı. Küresel medya devlerinden bazılarının trafikleri ciddi oranda düşüşe geçti; Politico’nun Google’dan gelen trafiği yaklaşık yüzde 20 azaldı. CNN’in organik Google trafiği yüzde 31 geriledi. Business Insider’ın Google kaynaklı ziyaretçi sayısında yüzde 31 seviyesinde düşüş görüldü. USA Today’in ulusal yayınındaki Google arama trafiği yüzde 18 azaldı. İngiltere merkezli büyük yayın kuruluşlarından Reach ise Google üzerinden gelen ziyaretçi sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 düştüğünü açıkladı. Daily Mirror, Daily Express, Daily Star gibi 120’den fazla medya markasını bünyesinde bulunduran Reach’in toplam geliri yılın ilk yarısında yüzde 9 düşerek 232,9 milyon sterline geriledi.

Rekabet Kurumu, Google’ın yapay zekâ tabanlı arama özetleri nedeniyle, haber sitelerinin ziyaretçi trafiklerinde ve buna bağlı olarak reklam gelirlerinde ciddi düşüşler yaşanabileceği endişesiyle harekete geçti. Kurum, yayıncıların haklarını korumak ve olası telif ve gelir kayıplarının önüne geçmek amacıyla Google’a yönelik "adil paylaşım" tedbir kararı aldı. Bu kararla birlikte, yapay zekâ içeriklerinin üreticileri olan haber sitelerinin haklarının gözetilmesi ve dijital ekosistemde adil rekabetin sağlanması amaçlanıyor.

Rekabet Kurumu’nun bu hamlesi, dijital yayıncılık sektörü ile teknoloji devleri arasındaki rekabet dengesinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Nitekim sektör temsilcilerinin yanı sıra akademisyenler de bu kararın dijital yayıncılık ekosistemindeki dengeleri yeniden belirleyeceği görüşünde birleşiyor.

EMEĞE KARŞILIKSIZ EL KOYMA TEKELLEŞMEYİ GETİREBİLİR

Rekabet Kurumu’nun aldığı kararı değerlendiren İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Beyler Yetkiner, yapay zekâ özetlerinin kullanıcı için pratik görünse de habercilik sektörünün temellerini sarstığına dikkat çekti.

Google’ın mevcut tutumunun başka mecraların ürettiği içerikleri hiçbir emek harcamadan sahiplenmek anlamına geldiğini vurgulayan Doç. Dr. Yetkiner, şu değerlendirmede bulundu:

"Geleneksel yapıda Google arama sonuçlarını sıralar, kullanıcı da kendi tercihiyle siteye tıklayarak içerik üreticisine reklam geliri kazandırırdı. Ancak ‘AI Overviews’ özelliğiyle birlikte sistem, kaynak linkleri öne çıkarmadan bilgiyi harmanlayıp sunmaya başladı. Bu durum içerik üreticilerini ekonomik olarak sıkıntıya sokuyor. Karşılıksız içerik kullanımı engellenmezse, ilerleyen süreçte habercilik alanında tehlikeli bir tekel oluşabilir."

ÖZELLİKLE YEREL BASIN VE HABER EMEKÇİLERİ TEHDİT ALTINDA

Tıklama bazlı dijital reklam gelirlerinin sektörün can damarı olduğunu belirten Yetkiner, tedbir kararının zamanlamasına ilişkin şunları söyledi:

"Günümüzde medyanın varlığını sürdürebilmesi büyük oranda site trafiği ve reklam gelirlerine bağlı. Google’ın bu adımı, doğrudan haber emekçilerini ve özellikle kısıtlı imkânlarla yayın yapan yerel basını hayati derecede riske atıyordu. Rekabet Kurumu’nun aldığı pozisyon bu açıdan son derece yerinde ve kritik bir adımdır. Karar, ayakta kalma mücadelesi veren yerel haber sitelerini ekonomik açıdan bir nebze de olsa rahatlatacaktır."

ÇÖZÜM KISITLAMA DEĞİL, FONKSİYONEL BİR LİSANS ANLAŞMASI

Dünyada da benzer tartışmaların yaşandığına değinen Doç. Dr. Beyler Yetkiner, sorunun çözümünün sansür veya erişim engeli değil, yayıncılarla adil bir masaya oturulması olduğunu ifade etti:

"Yapay zekâ özetlerinden sadece bizde değil; CNN, Reuters ve The Economist gibi küresel devler de rahatsız. Dolayısıyla bu küresel bir sorun. Google’ın Türkiye’de de haber yayıncılarıyla masaya oturarak adil bir lisanslama modeli geliştirmesi şart. Rekabet Kurumu’nun attığı bu adımın süratle fonksiyonel bir mekanizmaya dönüştürülmesi, geçimini bu sektörden sağlayan medya çalışanlarının hakkını korumak adına elzemdir."

HIZLI BİLGİ ALIŞKANLIĞI 'TEZ-ANTİTEZ' SÜRECİNİ ÖLDÜREBİLİR

Yapay zekâ özetlerinin kullanıcı deneyimi ve bilgi kalitesi üzerindeki etkilerine de değinen Yetkiner, okuyucuları bekleyen gizli tehlikeye dikkat çekti:

"Arama motorlarının doğrudan özet sunması kısa vadede kullanıcıya zaman kazandırıyor gibi görünse de uzun vadede bilginin doğrulanma ve karşılaştırılma imkânını ortadan kaldırıyor. İletişim ekosistemindeki tez-antitez süreci sekteye uğruyor. Kullanıcı, kaynağı gizlenmiş veya harmanlanmış tek taraflı bir bilgiye mahkûm kalma riskiyle karşı karşıya. Rekabet Kurumu’nun, dünyadaki örnekleri inceleyerek Türkiye’ye özgü hem yayıncıyı koruyan hem de bilgiye erişim niteliğini aksatmayan bir denge modeli kurması gerekiyor."

GÜNCEL BİLGİLERE ULAŞMAK İÇİN HALA GAZETECİ EMEĞİNE İHTİYAÇ VAR

Google’un yapay zekâ destekli özetleri, var olan içeriklerden besleniyor. Peki yayıncıların içeriklerini yapay zekâya kapatması ya da şirketlerin batması, ileride yapay zekânın da beslenecek taze haber bulamamasına yol açar mı?

İstanbul Ticaret Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berk Çaycı, “Yapay zekâ sisteminde var olan bilgiye erişebilir, işleyebilir, sınıflandırabilir ve özetleyebilir. Sisteminde veri olmadığı taktirde içerikte üretemeyecektir. Günümüz şartlarında yapay zekâ herhangi bir olay yerine gazeteci gönderemez, tek başına bir mahkemeyi takip edemez. Olağanüstü dönemlerde sahada tek başına yer alamaz. Güncel bilgilere ulaşmak için hala gazeteci emeğine ihtiyaç vardır. Bu bağlamda haberi üretmek ile haberi özetlemek arasındaki farkın iyice anlaşılması gerekiyor” diye konuştu.