TES belirsiz zamana bırakıldı

Otomatik katılım sisteminin (OKS) tamamlayıcı emeklilik sistemine (TES) dönüştürülmesi uzun süredir gündemde bulunuyor. 2024-2028 yıllarını kapsayan 11. Kalkınma Planı’nda “OKS işveren katkısını içerecek şekilde geliştirilecek ve fon çeşitliliği sağlanacaktır” denildi.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Kalkınma Planı uyarınca, 2025 ve 2026 yıllarına ait Cumhurbaşkanlığı Programı’nda “OKS’nin işveren katkısını da içeren ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi kurulacağı” belirtildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye Sigorta Birliği konuyla ilgili taslak çalışma hazırladı. Taslakta OKS için işveren katkısı öngörülmesi nedeniyle işveren kuruluşları istihdama ilave yük getireceği gerekçesiyle sıcak bakmadılar. İşçi sendikaları da girmenin zorunlu çıkmanın serbest olduğu OKS yerine TES’in tüm çalışanlar için zorunlu olması nedeniyle karşı çıkıyorlar.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bu yılın başlarında yaptığı açıklamada uygulanan dezenflasyon programı bulunduğunu, işletmelerin rekabet baskısı altında olduğunu, içinden geçtiğimiz dönemde işletmelerin yükünü artıracak yaklaşıma sıcak bakmadıklarını belirterek OKS’nin TES’e dönüştürülmesinin şimdilik gündemde olmadığını söyledi.

Tamamlayıcı emeklilik sistemi maddesi, 2027 yılı Cumhurbaşkanlığı Programı’na da alınmadı. Programda yurtiçi tasarrufların artırılmasına ilişkin politika ve tedbirlerin genel başlığında Kalkınma Planı’ndaki “Bireysel emeklilik sistemi daha cazip hale getirilerek fon tutarı ve katılımcı sayısı artırılacak, otomatik katılım sistemi işveren katkısını içerecek şekilde geliştirilecek ve fon çeşitliliği sağlanacaktır” ifadesine yer verildi. OKS’nin TES’e dönüştürülmesiyle ilgili herhangi bir eylem veya takvime yer verilmedi.

OKS’DE FON ÇEŞİTLİLİĞİ SAĞLANACAK

Gönüllü BES’te katılımcılar hazine bonosu, devlet tahvili, altın, yerli ve yabancı hisse senedi gibi farklı enstrümanlar içeren fonlara yatırım yapabiliyorlar. OKS’de ise sınırlı sayıda fon bulunuyor. Programda, OKS’de fon çeşitliliğinin katılımcıların farklı risk algısı ve tercihlerini dikkate alacak şekilde artırılacağı, buna ilişkin mevzuatın güncelleneceği belirtildi.

BES KESİNTİLERİ SADELEŞTİRİLECEK

Bireysel emeklilik sisteminde giriş aidatı, yönetim gideri kesintisi, fon işletim gideri kesintisi gibi adlar altında katılımcıların yatırdığı paradan kesinti yapılıyor. BES şirketleri genellikle giriş aidatı ve yönetim gideri kesintisini, müşteri 3 yıldan önce ayrılırsa alıyor ama en az 3 yıl şirket üzerinden sistemde kalanlardan almıyorlar.

Programda, BES’ten yapılan kesintilerin sadeleştirilmesi ve azaltılmasına yönelik mevzuatın güncellenerek 2027 yılında yürürlüğe konulacağı ifade edildi.

BES’TEN TOPLU ÇEKME YERİNE PROGRAMLI GERİ ÖDEME TEŞVİK EDİLECEK

Bireysel emeklilik sisteminde on yıl kalan ve 56 yaşını dolduranlar genellikle parasını topluca alıyorlar. Programda, OKS’de olduğu gibi BES’ten emekli olan bireylerin birikimlerini toplu çekmeleri yerine programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortası şeklinde almalarını özendirecek araçlar geliştirilerek hayata geçirilmesi öngörüldü.

BES katılımcıları mevcut düzenlemeye göre, en az beş asgari ücret tutarında para yatırmış olmaları şartıyla evlilik, konut alımı, eğitim veya doğal afet halinde sistemden çıkmadan birikmiş parasının yarısını çekebiliyor. BES’ten kısmen ödeme alınabilecek durumların bedelli askerlik ve hac ibadeti gibi yeni alanları içerecek şekilde genişletilmesine yönelik mevzuat değişikliğinin tamamlanarak yürürlüğe konulacağı belirtildi.

BES VE OKS’DE 2,6 TRİLYON LİRA BİRİKTİ

2003 yılında faaliyete başlayan BES ve 2017 yılında yürürlüğe giren OKS, devlet teşvikleriyle birlikte tasarrufların artırılmasını sağlarken, ekonominin ihtiyaç duyduğu uzun vadeli finansmana da kaynak sağlıyor. BES’te devlet katkısı daha önce yüzde 25’ten 30’a çıkartılmıştı. Bu yıl yapılan düzenlemeyle yüzde 20’ye indirildi.

30 Eylül 2026 tarihi itibarıyla BES katılımcı sayısı 10,4 milyon kişiye, fon büyüklüğü 2 trilyon 397,7 milyar liraya yükseldi. BES’ten bugüne kadar 510 bin 846 kişi emekli oldu. OKS kapsamındaki çalışan sayısı yaklaşık 7,9 milyon kişiye, fon büyüklüğü de 161,9 milyar liraya ulaştı. BES ve OKS’deki toplam fon tutarı 2 trilyon 559,6 milyar liraya ulaşmış bulunuyor.