İran savaşında yeni perde: ABD ne planlıyor? Donald Trump'tan dikkat çeken açıklama

ABD Başkanı Donald Trump'ın "birkaç hafta içinde biteceğini" söylediği Orta Doğu savaşı, sekizinci ayına girerken tırmanma sinyali veriyor. Trump, 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin ardından Orta Doğu'daki güçlerinin İran'a yönelik saldırılarına yeniden başlayacağını birçok kez ima etti. ABD Başkanı, çatışmaları yeniden başlatması halinde ABD komutanlarına daha fazla seçenek sunmak için Basra Körfezi'ne üçüncü bir uçak gemisi grubu ile 10 bin ek denizci ve deniz piyadesi gönderdi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de savaşı ABD ile birlikte başlatan İsrail'e habersiz bir ziyaret gerçekleştirdi. Hegseth, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ülkedeki seçimlere bir hafta kala bir araya geldi. İran'ın misilleme saldırılarından ağır etkilenen ABD üslerindeki personel sayısının azaltıldığı bildirildi.

Husiler, Riyad Havalimanı'nı ve enerji tesislerini insansız hava araçları (İHA) ve füzelerle vurarak onlarca kişiyi öldürmüş, yüzlerce kişiyi yaralamıştı. ABD Dışişleri Bakanlığı bu hafta, İran destekli Husilerin çatışmayı Suudi Arabistan'a taşımasının ardından Suudi Arabistan'daki bazı diplomatların ve ailelerinin ülkeden ayrılmasını emretti.

'EN ZORLU DÖNEM GELİYOR'

Tahran'ın düşünce yapısına yakın bir kaynağa göre İran, ara seçimler döneminde yeni bir ABD bombardıman turuna karşı hazırlık yapıyor ve İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) dahil Orta Doğu genelinde misillemeye hazırlanıyor. Adının açıklanmaması şartıyla konuşan kaynak, ABD seçimleri ile yeni Kongre'nin ocak başında göreve başlaması arasındaki dönemin en zorlu dönem olacağını söyledi. Kaynağa göre bu çatışmadan çıkışın tek yolu, her iki tarafın da kazançlı çıkmasını sağlayacak bir anlaşma olacaktı.

'ÇATIŞMA ÇOK DAHA KÖTÜ OLABİLİR'

Bloomberg'in BAE hükümetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberine göre, bazı Körfez yetkilileri şiddetin yeniden başlayacağına büyük ölçüde inanıyor ve bunun önceki çatışmalardan çok daha kötü olabileceğinden endişe ediyor. ABD'li yetkililer, Trump'ın ABD ve İsrail seçimlerinin ardından İran'a saldırmayı planladığını ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump, eşi Melania Trump ile Florida'da oyunu kullandıktan sonra yaptığı açıklamada, "Bu işi sonuna kadar götürmek zorunda kalabilirim ya da belki bir anlaşmaya varırlar. İran'ı tekrar bombalama ihtimalim var" diye konuştu.

Trump, İran'ı askeri ve ekonomik açıdan neredeyse yok ettiklerini öne sürerek, Tahran'ın elinde hiçbir şeyin kalmadığını savundu.

ABD'nin yeniden İran'a saldırıp saldırmayacağı ile ilgili Trump, "Bu işi sonuna kadar götürmek zorunda kalabilirim ya da belki bir anlaşmaya varırlar. Emin değilim. Her halükarda biz kazanırız. Ancak İran'ı tekrar bombalama ihtimalim var. İran bizimle anlaşma yapmak istiyor ve bu mümkün. Ancak Tahran'ın olası bir anlaşmaya sadık kalıp kalmayacağından emin değiliz. Onları rahat bıraksaydım, İran bir şekilde nükleer bomba yapmanın bir yolunu bulurdu" dedi.

'ONLARI YENDİK'

İran'ın uçaklarının, gemilerinin ya da liderlerinin kalmadığını öne süren Trump, "(İran'ın) Birinci ve ikinci düzeydeki liderleri öldü. Artık durmalıyım çünkü kiminle müzakere ettiğimizi çözmem gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Trump, eski Başkan Barack Obama döneminde yapılan ve Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) olarak adlandırılan nükleer anlaşmayı sona erdirme kararını savunarak, bunun İran'ın nükleer silah elde etmesinin önüne geçtiğini kaydetti.

İran'a yönelik saldırılarla nükleer zenginleştirme kapasitelerini yok ettiklerini iddia eden Trump, "Onları askeri, mali ve diğer konularda yendik. Hiçbir zaman nükleer silahlarının olmamasını sağlamalıyız." açıklamasını yaptı.

HÜRMÜZ'DE SALDIRILAR YOĞUNLAŞTI

Denizcilik ve deniz güvenliği yetkililerine göre İran, Hürmüz Boğazı'nda veya yakınında önceki döneme kıyasla daha fazla gemiye saldırıyor ve daha ağır hasar veriyor. İran, gemilere karşı İHA'lar yerine güdümlü füzeler kullanmaya başladı.

Trump'ın açıklamaları, 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce saldırıların olası olmadığına işaret ediyor. Seçimlerde Cumhuriyetçi Parti, savaş kaynaklı yüksek yakıt fiyatları nedeniyle Kongre'nin bir veya iki kanadını kaybetme riskiyle karşı karşıya. Uluslararası Kriz Grubu Orta Doğu uzmanı Ali Vaez'e göre yeniden başlayan çatışmalar, Netanyahu'nun siyasi rakiplerini ulusal birlik hükümetine zorlamasına yardımcı olabilir.

Vaez, "Hem Trump hem de Netanyahu, İran'la savaşı siyasi bir kaçış kapısı olarak görebilir. Ancak her ikisi de siyasi kaderlerini kurtarmayı amaçlayan bir savaşın kendilerini siyaset tarihinin tozlu sayfalarına gömebileceği riskini keşfetmek üzere" dedi.

SEÇİMLER ÇÖZÜM YOLUNU ZORLAŞTIRDI

Üst düzey bir Avrupalı diplomat, ABD ve İsrail seçimlerinin savaşa giden yolu durdurma çabalarını zorlaştırdığını ve diğer ülkelerin çok geç olmadan bir anlaşmaya varmak için çabalarını artırması gerektiğini dile getirdi. İsrail'de Gazze soykırımının başlamasında bu yana yapılacak ilk seçim salı günü gerçekleşecek. Netanyahu seçimi kaybederse, rakibi Gadi Eisenkot, görev süresine İran savaşını yeniden başlatarak başlama konusunda o kadar istekli olmayabilir.

Son aylarda Beyaz Saray, İran limanlarına yönelik ağır deniz ablukasına, Tahran'ın kalan ticaret ortaklarını hedef alan ekonomik yaptırımları da ekledi. Yaptırım kampanyası uzmanları tatmin etmese de deniz ablukası gerçek bir etki yaratmaya devam ediyor. Ancak artan baskı, İran'ı Körfez genelinde saldırıya geçmeye itebilir.

Savunma Demokrasileri Vakfı'nda dış politika ve savunma uzmanı olan Bradley Bowman, "ABD Başkanı için akıllıca olan şey, mevcut stratejinin işlemesine izin vermektir" yorumunu yaptı.

ARAKÇİ'DEN DİPLOMASİ ÇAĞRISI

Savaşı diplomatik görüşmelerle sona erdirme girişimleri başarısız oldu. Ancak İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi bu hafta diplomatik müzakerelere dönme çağrısında bulundu.

Financial Times'ta kaleme aldığı yazıda, "şu anda ilerleme kaydedilmesini beklemek için çok az neden olduğunu vurgulayan Arakçi, "ABD'nin bu çatışmayı kalıcı olarak sona erdirmek için adil ve onurlu bir çözüme ulaşma konusunda samimi bir istek duyduğuna dair güçlü kanıtlar görürsek İran diplomasiye bir şans daha vermeye hazırdır" dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi

SAVAŞ ABD'DE SEVİLMİYOR

Trump'ın başlangıçta birkaç hafta içinde biteceğini söylediği savaş, ABD'de başından beri sevilmiyordu ve durum daha da kötüleşti. Pew Araştırma Merkezi'nin 28 Eylül-4 Ekim tarihleri arasında yaptığı ankete göre ABD'lilerin yaklaşık üçte ikisi Trump'ın İran çatışmasını yönetme biçimini onaylamıyor ve yaklaşık yarısı savaşın bir yıldan daha uzun süre devam etmesini bekliyor. Çatışma, Basra Körfezi'nden enerji akışını kesintiye uğrattı ve küresel ölçüt olan Brent ham petrolünü bu yıl yüzde 80'den fazla artırdı. Bu durum ABD benzin fiyatlarının yükselmesine ve Cumhuriyetçilerin seçim beklentilerini olumsuz etkileyen yaşam maliyeti endişelerine yol açtı.

ABD ordusu Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin geçişine yardımcı olma konusunda bir miktar başarı elde etti. Ancak Suudi Arabistan'a yönelik saldırıların ortasında bölgede askeri tırmanma korkusuyla petrol fiyatları yeniden yükseliyor.

Bloomberg Economics analistleri Dina Esfandiary, Ziad Daoud ve Becca Wasser, perşembe günü yayımladıkları araştırmada, "Orta Doğu, şubat ayındaki İran savaşı öncesi durumuna ürkütücü derecede benziyor. ABD ve İsrail'deki yaklaşan seçimler, Hürmüz Boğazı'ndaki önemli kesintiler ve daha uzlaşmaz bir İran gibi bazı farklılıklar var. Ancak bunlar yeniden çatışma olasılığının düşük değil, yüksek olduğuna işaret ediyor" değerlendirmesinde bulundu.