75 bin yıl önceki ölümün sırrı çözüldü mü?

Irak'ta bulunan 75 bin yıllık Neandertal iskeletinde ölümcül bir mızrak darbesinin izlerine rastlandı. Irak'taki Zagros Dağları'nda bulunan Şanidar Mağarası'nda yapılan kazılarda, yaklaşık 75 bin yıl önce yaşamış bir Neandertalin iskelet kalıntıları incelendi. Scientific Reports dergisinde perşembe günü yayımlanan araştırmaya göre, "Şanidar A" adı verilen Neandertalin sol kürek kemiğinde 15 milimetre genişliğinde dairesel bir delik tespit edildi.

Bilim insanları, bu izin keskinleştirilmiş ahşap bir mızrağın neden olduğu ölümcül bir yaralanmadan kaynaklandığını düşünüyor. MIZRAK GÖĞSÜNDEN GİRİP KÜREK KEMİĞİNİ DELMİŞ Yaklaşık 40'lı yaşlarının ortasında hayatını kaybettiği belirlenen Neandertalin cinsiyeti tespit edilemedi. Araştırmacılar, mızrağın göğsün ön tarafından girerek kaburgaları ve akciğeri deldiğini, ardından sol kürek kemiğinde bir delik açtığını belirledi.

Silahın yukarıdan aşağıya doğru saplandığı ve yaralanmanın kısa sürede ölüme yol açtığı değerlendiriliyor. Araştırmanın başyazarı Cambridge Üniversitesi'nden biyolojik antropolog Emma Pomeroy, yaralanmanın kalbe yönelik ölümcül bir saldırıyla benzerlik gösterdiğini söyledi. Pomeroy, "Bu, avcıların hayvanları hızla öldürmek için kalbe isabet ettirdikleri atışlara benzeyebilir ancak bu yorum biraz varsayımsal." dedi.

2015 yılından bu yana Şanidar Mağarası'ndaki kazılara liderlik eden arkeolog Graeme Barker ise en olası senaryonun bireyler arası şiddet olduğunu belirtti. Araştırmacılara göre saldırı, aynı Neandertal topluluğunun üyeleri arasında ya da rakip gruplar arasında gerçekleşmiş olabilir. Modern insanın (Homo sapiens) gerçekleştirdiği bir saldırı veya kaza ihtimali ise daha düşük görülüyor.

Araştırma, Neandertalin yaşamına ilişkin bir başka dikkat çekici bulguyu da ortaya çıkardı. İskeletin dişlerinde yapılan incelemeler, Şanidar A'nın ölümünden en az bir yıl önce yüzüne aldığı şiddetli bir darbeden sağ kurtulduğunu gösterdi. Darbe sonucunda ön dişlerinin bir kısmı kırılmış veya yerinden çıkmıştı.

Dişlerden biri ikiye ayrılmış, kalan parçası ise ağzında dönmüş halde bulunmuştu. Pomeroy, bu yaralanmanın son derece ağrılı olduğunu ve Neandertalin yemek yemek, su içmek gibi temel ihtiyaçlarını karşılamasını zorlaştırmış olabileceğini belirtti. Araştırmacılar, Şanidar A'nın iyileşme sürecinde grubun diğer üyelerinden yardım almış olabileceğini düşünüyor.

Pomeroy, "Muhtemelen yiyeceklerinin ezilerek hazırlanmasına ve dinlenmeye ihtiyaç duyuyordu. İyileşme sürecinde temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için grubun diğer üyelerinin bakımına ihtiyaç duymuş olması muhtemel." ifadelerini kullandı. Şanidar A'nın kalıntıları, mağaranın yaklaşık 7,5 metre derinliğindeki kaya ve tortu tabakalarının altında bulundu.

Mağaranın bir kaya sütununun arkasında, dördü yetişkin ve biri bebek olmak üzere toplam beş Neandertale ait kalıntılar tespit edildi. Araştırmacılar, bu bireylerin yaklaşık aynı kuşak içinde yaşamış olabileceğini ve özenle aynı alana yerleştirildiklerini belirledi. Büyük Zap Nehri vadisine bakan mağara, on binlerce yıl boyunca Neandertaller tarafından mevsimlik kamp alanı olarak kullanıldı.

Daha sonraki dönemlerde ise modern insanlara ev sahipliği yaptı. "İNSAN DOĞASININ İKİ ZIT YÖNÜNÜ GÖRÜYORUZ" Araştırmacılar, yeni bulguların Neandertallerin yalnızca avlanan ve hayatta kalmaya çalışan topluluklar olmadığını, aynı zamanda karmaşık sosyal ilişkilere sahip olduklarını gösterdiğini düşünüyor. Pomeroy, araştırmanın önemini şu sözlerle anlattı: "İnsan doğasının iki zıt yönüne, şefkat ve şiddete, aynı bireyde yan yana tanıklık ediyoruz." Neandertallerin birçok açıdan modern insanlara benzediğini belirten Pomeroy, keşfin onları zekadan ve şefkatten yoksun mağara insanları olarak gösteren yaygın önyargılara da karşı çıktığını vurguladı.